پایگاه اطلاع رسانی دعبل خزاعی - پربيننده ترين عناوين ادب :: نسخه کامل http://deabel.org/vsnfim,da673w.giw.html Wed, 22 Nov 2017 14:16:04 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 http://deabel.org/skins/default/fa/ch01_newsfeed_logo.gif پایگاه اطلاع رسانی دعبل خزاعی http://deabel.org/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام پایگاه اطلاع رسانی دعبل خزاعی آزاد است. Wed, 22 Nov 2017 14:16:04 GMT ادب 60 «خیمه» در نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاری‌ها http://deabel.org/vglj.oetfuqeavwvzfuusb..html ]]> ادب Wed, 19 Nov 2008 11:33:31 GMT http://deabel.org/vglj.oetfuqeavwvzfuusb..html ۵۳۰ نفر برای شرکت در ششمین جشنواره ملی مشاعره رضوی ثبت نام کرده‌اند http://deabel.org/vdcjtvev.uqeaozsffu.html سيديونس محمدي، مدير كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان بوشهر گفت: «۵۳۰ نفر از ۲۸ استان كشور براي شركت در ششمين جشنواره ملي مشاعره رضوي ثبت‌نام کرده‌اند که ۲۷۰ نفر از آنها براي اولين بار است كه در جشنواره حضور مي‌يابند.»وي تصريح كرد: «از سال گذشته جشنواره مشاعره دانش‌آموزي ويژه دانش‌آموزان استان بوشهر به اين جشنواره اضافه شده است كه در اين بخش نيز ۳۵۰ دانش‌آموز بوشهري ثبت‌نام كرده‌اند.»مدير كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان بوشهر گفت: «۷۰ نفر از اين افراد براي شركت در مرحله استاني كه هشتم مهرماه برگزار مي‌شود، انتخاب خواهند شد و در نهايت پنج نفر در بخش دانش‌آموزي جشنواره براي حضور در مرحله نهايي جشنواره ملي مشاعره رضوي برگزيده مي‌شوند.»محمدي گفت: «اين جشنواره در سه مرحله داوري مي‌شود و اكنون نيز اولين مرحله مشاعره تلفني زير نظر دو داور برجسته بوشهري آغاز شده است و در پايان اين رقابت ۳۵ نفر به مرحله نهايي كه ۱۴ مهرماه برگزار مي‌شود راه مي‌يابند و در نهايت از هشت نفر برگزيده اين جشنواره تقدير مي‌شود.»مدير كل فرهنگ و ارشاد اسلام استان بوشهر خاطرنشان كرد: «نفرات اول تا سوم بخش بزرگسالان و بخش دانش‌آموزي علاوه بر دريافت جوايز نفيس و تنديس براي شركت در مراسم اختتاميه نهمين جشنواره بين‌المللي امام رضا (ع) كه همزمان با دهه كرامت برگزار مي‌شود به مشهد مقدس اعزام خواهند شد.»محمدي بیان کرد: «براي همه ۵۳۰ شركت‌كننده در جشنواره، سي‌دي مشاعره در برگيرنده پنج هزار بيت شعر رضوي ارسال شده است و شرکت‌كنندگان مي‌توانند از اشعار خود با محتواي مدح و ثنا و منقبت امام رضا (ع) در اين جشنواره استفاده كنند.»وي خاطرنشان كرد: «ششمين جشنواره ملي مشاعره رضوي با هدف اشاعه و ترويج فرهنگ منور رضوي و همچنين گسترش فعاليت‌هاي فرهنگي، هنري و مذهبي مرتبط با سيره ائمه معصومين به ويژه امام رضا (ع) طراحي شده است.»مدير كل فرهنگ و ارشاد اسلام استان بوشهر اظهار داشت: «پنج هزار فراخوان ششمين جشنواره ملي مشاعره رضوي از اوايل خردادماه امسال براي دانشگاه‌ها و مراكز فرهنگي سراسر كشور ارسال شد.»محمدي همچنين ارسال فراخوان جشنواره براي حدود يك ميليون كاربر فارسي زبان ياهو، توزيع دو هزار پوستر در سراسر كشور، ارسال پنج هزار پيامك براي علاقه‌مندان شركت در اين دوره از جشنواره و ارسال فراخوان در قالب سي‌دي براي ۴۰۰ نفر از كساني كه سال قبل در اين جشنواره شركت كرده بودند را از ديگر اقدامات دبيرخانه براي هر چه بهتر برگزار شدن اين رويداد برشمرد.وي در مورد چاپ مجموعه سه جلدي كتاب «خورشيد خراسان» نيز گفت: «اين كتاب منبع مناسبي براي كمك به داوطلبان است كه در آن سعي شده همه اشعاري كه از قرن ششم هجري تا معاصر در رابطه با امام رضا (ع) سروده شده است، جمع‌آوري شود.»نهمين جشنواره بين‌المللي امام رضا (ع) همزمان با دهه كرامت (هفتم تا هفدهم مهرماه) در ۳۱ استان كشور و بيش از ۵۴ نقطه از جهان برگزار مي‌شود. ]]> ادب Sat, 10 Sep 2011 07:02:31 GMT http://deabel.org/vdcjtvev.uqeaozsffu.html بازدید حجت الاسلام پناهیان از نمایشگاه توانمندی های هیئت های مذهبی در قم http://deabel.org/vglc.iqia2bqx4,s8a22l5..html به گزارش خیمه، حجت الاسلام علیرضا پناهیان از نخستین نمایشگاه توانمندی های هیئت های مذهبی در قم بازدید کرد و از نزدیک در جریان فعالیت ها و برنامه های برخی از این هئیت ها قرار گرفت.همچنین حجت الاسلام پناهیان با حضور در غرفه خیمه در این نمایشگاه با پایگاه اطلاع رسانی خیمه به گفت و گو نشست. ]]> ادب Fri, 20 Jun 2008 10:30:00 GMT http://deabel.org/vglc.iqia2bqx4,s8a22l5..html اختتامیه سومین سوگواره پیامک‌های عاشورایی شب اريعين برگزار می‌شود http://deabel.org/vdca.wnmk49nmo5k14.html به گزارش خیمه، سومین سوگواره پیامک‌های عاشورایی با عنوان «بر آستان جانان» با همکاری سازمان تبلیغات اسلامی که در نیمه اول محرم برپا شد، مورد استقبال هموطنان به‌ویژه قشر جوان قرار گرفت که یکشنبه (شب اربعین حسینی) اختتامیه آن برگزار می‌شود. پیامک های ارسالی در چندین مرحله از سوی کارشناسان و شعرا مورد بازبینی و داوری قرار گرفت که در این میان 28 نفر به عنوان نفرات برتر انتخاب شدند و برای این نفرات 14 سفر کربلای معلی و 14 سفر مشهد در نظر گرفته شد که در این مراسم به آنها اهدا می‌شود.هدف از برگزاری این سوگواره آگاهی بخشی در مورد قیام امام حسین(ع)، گسترش فرهنگ عاشورایی و تولید و ترویج پیامک های مذهبی در بین هموطنان است.این اختتامیه یکشنبه ساعت 16 با حضور هنرمندان، شعرا و عموم هموطنان در حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار می‌شود. ]]> ادب Sat, 14 Feb 2009 11:40:59 GMT http://deabel.org/vdca.wnmk49nmo5k14.html سیر تاریخی شعر شیعه در حماسه عاشورا http://deabel.org/vdcj8xev.uqeiozsffu.html چکیدهدر آغاز به این سؤال که چرا قدیمی‌ترین مرثیة فارسی در قرن چهارم به امام حسین(ع) اختصاص یافته است، پاسخ گفته شده و عواملی را که باعث شده‌اند از زمان زندگانی و شهادت حضرت سیدالشهداء(ع) تا قرن چهارم اثری به دست ما نرسد، بیان داشته‌ایم؛ سپس مشکلات شیعیان و پیدایش زمینه‌های مناسب و تحولات سیاسی شیعیان را در این قرن، بررسی نموده‌ایم و دریافته‌ایم قدیمی‌ترین مرثیة فارسی در رثای حسین بن علی(ع) از کسایی مروزی (قرن چهارم) بوده است. در بخش دوم، شعر شاعران از آغاز تاکنون آمده که اولین شاعر حسینی، کسایی مروزی در قرن چهارم بوده، سپس ناصر خسرو سنایی و قوامی و انوری و ظهیر و همین‌طور تا پایان قرن سیزدهم بیش از ۷۲ شاعر که در رثای ابی‌عبدالله(ع) شعری سروده‌اند، ذکر شده و تأثیر فرهنگ عاشورا بر اشعارشان به خوبی پیداست. رشد و شکوفایی و غنای ادبیات فارسی دست‌کم در بخش مرثیه‌سرایی، مدیون تأثیر فرهنگ عاشورا می‌باشد و این مهم در اشعار شعرا محسوس و آشکار می‌باشد.مقدمهتاریخ از آغاز تاکنون، جز حسین بن علی(ع) کمتر شخصیتی را سراغ دارد که این‌چنین شعر و نثر، مدح و رثا در شأن او گفته باشند. شاعران در هر عصر و زمانی و به هر لحن و زبانی او را ستوده‌اند و اشعار زیادی در وصف او سروده‌اند؛ چه این‌که «واقعة عاشورای حسینی، مهم‌ترین واقعه‌ای بود که در دگرگونی ادب و شعر فارسی و عربی تأثیری شگرف از خود باقی گذاشت که می‌توان آن را مبدأ رستاخیزی در ادبیات درخشان ایران و آنیران (غیر ایرانیان) دانست. شرح جزئیات این ایستادگی در راه حقیقت که انسان را بالاتر از فرشتگان و نزدیک‌تر به روح وحدانیت الهی قرار می‌دهد، نه تنها در صدها کتاب و مقتل بیان شده است، بلکه در زنده‌ترین و جاودان‌ترین اشعار فارسی ما در آمده است...» (رهنما، ۱۳۷۶، ج۱، ص ز).این فراوانی و گونه‌گونی اشعار درباره امام حسین(ع) دلایل و علل زیادی دارد و ما در این مختصر نمی‌توانیم به همة آنها اشاره کنیم؛ اما شاید یکی از علل اصلی بی‌شمار بودن سروده‌های شعرا در مدح و رثای امام حسین(ع) ترغیب و تشویق ائمة معصومین(ع) بر این کار باشد. احادیث و روایات زیادی در کتب روایی، در این موضوع آمده است. به سبب تیمّن و تبرّک، در ادامه به برخی از سخنان معصومین(ع) در بیان ارزش و مقام شعر و شاعران و مداحان اهل‌بیت(ع) اشاره می‌شود.امام صادق(ع) فرموده‌اند: «هر کسی شعری برای حسین بن علی(ع) بگوید و پنجاه نفر را بگریاند، بهشت او راست...» و در پایان روایت می‌فرمایند: «و هر کسی شعری برای حسین(ع) انشاد کند و بگرید و بگریاند و یا خود را غمگین نشان دهد، بهشت او راست...» (مجلسی، ۱۴۰۳ق، ج۴۴، ص۲۸۹).هم‌چنین در مقام و ارزش شاعر اهل‌بیت چنین آمده است: «امام صادق(ع) فرموده‌اند: در [شأن و فضیلت] ما، بیت شعری گفته نمی‌شود، مگر آن‌که مؤیّد به تأیید [الهی] و روح القدس باشد» (مجلسی، همان، ج۷۶، ص۲۹۱).مراثی مذهبیحسین بن علی(ع)، سبط گرامی رسول اکرم(ص) تولدش، زندگی‌اش و شهادتش باعث تحولات و دگرگونی‌های عظیمی در تاریخ بشریت بوده است. واقعة سترگ و هولناک روز عاشورا و نبرد میان حق و باطل، موضوع اصلی بسیاری از مراثی مذهبی است. کلمات «مرثیه و رثاء و نوحه» آن‌چنان با واقعة جانسوز عاشورا و شهادت حضرت ابی‌عبدالله(ع) عجین گشته که هرگاه مرثیه و نوحه، مطلق آورده شود، ذکر مصائب اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) به ویژه حضرت سیدالشهداء(ع) در اذهان تداعی می‌شود. در تعریف رثاء و مرثیه چنین گفته‌اند: «اظهار تألّم و اندوه به زبان شعر، در ماتم عزیزان و سروران و ذکر مصائب پاکان راستین، به ویژه حضرت مولی‌الکونین ابی‌عبدالله حسین بن علی، سیدالشهداء(ع) و یاد کردن مناقب و فضائل و مکارم و تجلیل مقام و منزلت شخص متوفی و بزرگداشت واقعه و تعظیم مصیبت و دعوت ماتم‌زدگان به گریه و شیون و گاه به اقتضای مقام، به صبر و سکون، و معانی دیگری از این دست‌ها را رثاء و مرثیه و سوگ و سوگنامه گویند» (سادات ناصری، ۱۳۷۰، ص۵).تاریخ رثا در ادب تازی، کهن و در ادب فارسی کهن‌تر می‌باشد. قدیم‌ترین مراثی استادانه را در پارسی دری، از استاد شاعران، ابوعبدالله جعفر بن محمد رودکی (م. ۳۲۹) می‌شناسیم که در رثای ابوالحسن مرادی و استاد شهید بلخی (م. ۳۲۵) سروده است. در این گلزار حسینی و گلستان سیدالشهداء(ع)، شعرا با نام‌ها و تخلص‌های گوناگون قدم نهاده‌اند و قلم زده‌اند. در این بوستان، بیگانگان و دوستان، خوش آرمیده‌اند: اهلی و وحشی، عندلیب و طوطی و پروانه و هما و عنقا، شهریار و محتشم و حشمت و خاقان و خواجو و حقیر و بنده، نشاط و سرخوش و غمگین و حزین و بیدل و پر غم و ژولیده و آشفته و پریش، عاشق و عارف و عابد و مقدس و زاهد، معلم و مدرس، اختر و شهاب و سهیل و سیاره و سُها، هشیار و دیوانه و غافل، آتش و طوفان و قطره، بقا و فنا، مشکات و مصباح، صامت و ناطق، صحبت و خاموش، ذاکر و گویا و جویا و... کوتاه سخن آن‌که از هر گروه و قبیله و نژاد و طبقه‌ای به ساحت آن امام همام، اظهار ارادت و ادب شده است. به سبب آشنایی با محیط زندگی شاعر و اوضاع اجتماعی ـ سیاسی زمان شاعر ـ که بی‌تأثیر در سروده‌هایش نمی‌باشد ـ در این نوشتار از وضع شیعه، تحولات اجتماعی ـ سیاسی شیعیان و موقعیت‌ها و جایگاه آنان در هر عصری و در هر دوره‌ای، به اختصار سخن رفته تا خواننده با توجه به آن موقعیت‌ها، فضای شعر و شاعر را مجسم سازد. الگوی کار نگارنده، کتاب ارزندة أدب الطّف أو شعراء الحسین(ع) بوده است که آثار شعرای عرب‌زبان از قرن اول تا قرن چهاردهم هجری در آن گردآوری شده و آرزوی من این بود تا اشعار شعرای فارسی‌زبان هم به ترتیب تاریخی و از زمان‌های گذشته جمع‌آوری شوند.مهم‌ترین سؤالمهم‌ترین سؤالی که مطرح است، این‌که چرا اولین شاعر حسینی در قرن چهارم هجری معرفی شده است؟ مگر در قرن اول هجری که ولادت، زندگی و شهادت حسین بن علی(ع) در آن واقع شده، شاعری سوخته‌دل، عاشق و محبّ اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) عموماً و شاعری شیعی‌مذهب و شیفتة سیدالشهداء(ع) خصوصاً، نبوده یا شعری نسراییده است؛ و یا سرایندگان پارسی‌زبان مدح و رثاء داشته‌اند و به ما نرسیده است؟!این اولین سؤالی است که به ذهن هر محققی می‌آید: چرا در طول سه قرن و اندی از زمان شهادت حسین بن علی(ع) تا زمان حیات اولین شاعر حسینی ما (کسایی مروزی) هیچ شاعر دلسوخته‌ای این مصیبت عظمی را درک نکرده و اهمیت فاجعة عاشورا را نادیده گرفته؟ علت اساسی چیست؟پاسخ به سؤالبا اندک مطالعه و بررسی تاریخ غم‌بار و خون‌بار سه قرن گذشته (از شهادت امام تا ۳۶۰هجری) پاسخ سؤال فوق تا حدودی روشن است؛ زیرا با شهادت مظلومانة سیدالشهدا(ع) بنی‌امیه به حکومت مطلقه نائل آمدند و آخرین و محکم‌ترین دژ مزاحم خود را به زعم خود ویران ساختند و پس از آنها بنی‌العباس و پادشاهان ستمگر یکی پس از دیگری، برای غارت اموال مردم و تجاوز به اساس و هستی سرزمین اسلامی در یک مسابقة خونین، فقط به فکر تصاحب قدرت و حکومت بودند و در این راه، همه چیز و همه کس را قربانی می‌کردند؛ هر کس را که سر راهشان و مزاحم کارشان بود، از میان برمی‌داشتند؛ به برادر و خواهر و پدر و حتی مادر خود رحم نمی‌کردند، در این میان وضع عامة مردم نیز خود روشن بود. در آن روزگاران سیاه و وحشت‌بار، دشمنان، شیعه و خط سرخ آل علی و امامت و رهبری امامان معصوم(ع) را مزاحم تداوم سلطه‌گری خود می‌دیدند و همواره برای نابودی شیعه و آثار فرهنگی او تلاش می‌کردند؛ بنابراین امامان معصوم(ع) را به شهادت رساندند (در مورد شخصیت مورد بحث ما، نه تنها امام حسین(ع) را به شهادت رساندند، بلکه حتی فرزندان و خویشان و اصحاب و انصارش را از دم تیغ کین گذراندند.) و آثار ارزندة شیعه را نابود کردند؛ ضمن این‌که با فرمان و بخشنامه، همه، مخصوصاً کارگزاران حکومتی را بسیج کرده بودند که نام علی(ع) و امامان پس از او مطرح نباشد و آثار علوی گسترش نیابد؛ شیعیان نابود و تارومار و دانشمندان شیعه قتل‌عام شدند و آن‌گاه با زندان و چوبة دار و شمشیر و زنجیر، بدن‌ها را به خاک و خون کشیدند و با تهمت و شایعه و جعل و تحریف، به فرهنگ و ایدئولوژی تشیع و آثار علوی هجوم آوردند. از یک‌طرف کتابخانه‌های دانشمندان شیعه را به آتش کشیدند و از طرفی، با پخش و نشر کتب و مقالات سراسر جعل و تحریف به افکار و عقاید مردم حمله‌ور شدند و انحرافات و فرقه‌گرایی و گروه‌تراشی را دامن زدند. شاعران پارسی‌زبان شیعی، اگر بوده‌اند، از این محیط و جامعه جدا نبوده‌اند و از این رو مشکلات فراوانی در سر راه آنان قرار داشته که به برخی از آنها اشاره می‌شود:برخی از مشکلات شیعیان از آغاز تا قرن چهارم۱. شیعیان گاهی کتاب‌ها، آثار و اشعار علوی را از ترس پنهان می‌کردند. ۲. برخی از آثار در دل خروارها خاک دفن می‌شد و به تدریج از بین می‌رفت. ۳. شاید شیعیان، جرئت اظهار سروده‌ها و رواج آن را نداشته‌اند (بر فرض سرودن اشعار پارسی). ۴. شاید بسیاری از کسانی که مادح و شاعر اهل‌بیت(ع) بودند، انکار می‌کرده‌اند. ۵. برای حفظ جان، برخی دانشمندان و شعرای شیعه به پنهان‌کاری و مخفی شدن و تقیه روی می‌آوردند. ۶. با مهاجرت‌های غمبار و پیوسته، برای نجات جان زن و فرزندان شیعیان، آثار علوی نیز در بلاد پهناور آن روز پراکنده می‌شد. ۷. مرکزیتی برای جذب و جمع‌آوری آثار پراکندة علوی وجود نداشت و از طرفی این جمع‌آوری‌ها پس از پراکندگی به سفرهای مداوم و امکانات اقتصادی فراوانی نیازمند بود که در آن روزگاران، با هجرت و سرگردانی و انزوا و فقر و تهیدستی شیعیان، ممکن نبود. ۸. شعرای خودفروخته‌ای بوده‌اند که برای اندک صله و جایزه‌ای، صدها بیت شعر در وصف پادشاهان و امرا می‌سروده‌اند و در مقابل، شعرای پاک‌باخته‌ای بوده‌اند که به جرم حق‌گویی و دفاع از تشیع سر می‌باختند و بر دار می‌شدند؛ پس نه تنها تشویق و ترغیبی بر شعرای حسینی نبوده است، بلکه تهدیدها و تکفیرهای دشمنان، آنان را مأیوس می‌ساخته؛ همان شعرایی که در همه جا برای سر مبارکشان جایزه تعیین می‌گشت و چوبة دارشان همه جا برافراشته بود. کوتاه سخن آن‌که، دشمنان نه تنها اجازة کار فرهنگی و نشر آثار علوی را نمی‌دادند که اصل و اساس تشیع را مورد هجوم جدی قرار دادند و پس از آن‌که شیعیان را تارومار نمودند و دانشمندان و ادیبان شیعه را به شهادت رساندند. آرام نگرفته، حتی به قبر حضرت ابی‌عبدالله الحسین(ع) نیز هجوم آوردند. متوکل دستور داد قبر امام حسین(ع) و منازل و بناهای اطراف را خراب کنند و پس از شخم زدن، گندم بکارند تا آثار ظاهری قبرها در کربلا از بین برود! و بخشنامه صادر کرد که زیارت کربلا ممنوع است. پیدایش زمینه‌های مناسب در قرن چهارموقتی مجموعه تنگناها و مشکلات چهار قرن نخستین اسلام را می‌نگریم، ارزش اثر جاویدان و طبع والای اولین شعرای حسینی پارسی‌زبان بیشتر آشکار می‌شود. برای این‌که زمینه‌های مناسب را بهتر مورد شناسایی قرار دهیم، باید برخی از تحولات مهم قرن چهارم را دقیق‌تر مطالعه کنیم:الف) اوضاع اجتماعی ـ سیاسی شیعیان تغییر یافت و کم‌کم روی پای خود ایستادند. ب) دانشمندان و فرزانگان و ادیبان شیعه در عالی‌ترین شکل ممکن رهبری مردم را به دست گرفتند. ج) قرن چهارم تبدیل به قرن تألیف و ترجمه و تدوین کتب اسلامی شد. د) شیعیان در برخی از کشورها، حکومت را به دست گرفتند و برخی دیگر در کادر حکومت و رهبری و هدایت جامعه حضور فعال و تعیین‌کننده‌ای پیدا نمودند. تحولات سیاسی در امور شیعیانپس از ظهور حوادث ناگوار در بغداد، سرانجام احمد پسر بویه ـ که کرمان و اهواز و واسط را تصرف کرده بود ـ به طرف بغداد لشکرکشی کرد و بغداد را در سال ۳۳۴ هجری فتح نمود. خلیفة عباسی (المستکفی) از او استقبال کرد و سمت امیرالامرایی و لقب معزالدوله را به وی داد و به نام او سکه زده شد. از آن پس، آل‌بویه که از شیعیان علی(ع) بودند، حکومت و قدرت را در ایران و عراق به دست گرفتند، شیعیان از انزوای سیاسی رهایی یافتند و از این پس، فرهنگ اصیل اسلام و قرآن را مطرح نمودند. این شرایط شیرین و پربار از سال ۳۳۴ تا ۴۴۷ هجری ادامه یافت. این دوران، عصر شکوفایی استعدادهای فرهنگی و هنری و علمی و فلسفی دانشمندان شیعه محسوب می‌شود. البته باید توجه داشت ترقی ادب فارسی در قرن چهارم و نیمة اول قرن پنجم با قدرت شاهان سامانی آغاز شد و این نتیجة مستقیم تشویق پادشاهان و امرا و وزیران آنان نسبت به گویندگان و مادحان خویش بوده است که بنا به گفتة دکتر صفا «علت عمدة این توسعه و رواج روزافزون شعر در عهد مورد مطالعة ما، تشویق بی‌سابقة شاهان نسبت به شعرا و نویسندگان است» (صفا، ۱۳۴۷ش، ج۱، ص۶۵ و ۱۳۶۶)؛ و ما را در این مقال با شعرای دربار سامانی کاری نیست؛ چرا که محیط آن دربار جایی برای شیعیان آزاده و قناعت‌پیشه نداشته است، چه رسد به شاعر شیعه مذهب و محب اهل‌بیت(ع). در آن روزگار، محیط و مرکز ادبی در مشرق ایران بیش از مراکز غربی بوده است و گویا اصلاً در مراکز غربی تا اوایل قرن پنجم شعر و نثر فارسی رونق و رواجی شایسته نداشته است؛ چنان‌چه دکتر صفا بدان اشاره کرده‌اند:غیر از بخارا که مهم‌ترین مرکز ادبی ایران در قرن چهارم بود، در عهدی که مورد مطالعة ماست، مراکز مهم دیگری مانند سیستان و غزنین و گرگان و چغانیان و نیشابور و ری و سمرقند برای ادب فارسی وجود داشت و در مراکز ادبی مشرق، رونق شعر و نثر پارسی بیش از سایر مراکز بوده است و بر رویهم، در مراکز غربی ایران تا اوایل قرن پنجم، شعر و نثر فارسی رونق و رواجی چنان‌که باید، نداشت؛ زیرا اولاً هنوز زبان و ادبیات دری در آن نواحی کاملاً انتشار نیافته بود و ثانیاً رقابتی که میان امرای [آل] بویی و سامانی وجود داشت، مانع آن بود که زبان ادبی دربار آل‌سامان در قلمرو حکومت آل‌بویه رونق بسیار یابد (همان، ص۳۵۸). از مجموع این نظریه‌ها و گفتارها می‌توان چنین جمع‌بندی و نتیجه‌گیری کرد:در دربار آل‌سامان که در آن، رواج و رونق ادب پارسی فزونی می‌گرفت، تشویق و ترغیب زیادی برای سرودن شعر در مدح و رثای ائمة شیعه و بالاخص سالار شهیدان صورت نمی‌گرفته و در قلمرو حکومت آل‌بویه که از دوستداران دانش و بینش اسلامی بودند و از مشوقان شعر و ادب به شمار می‌آمدند، اثری به زبان پارسی دیده نمی‌شود؛ اگرچه به زبان عربی از این دوره آثار فراوانی در مدح و رثای ابی‌عبدالله(ع) به چشم می‌خورد. بخشی از آن مدایح و مراثی را می‌توان در کتاب وزین ادب الطّف مشاهده نمود. در ادامه به برخی از شعرای عرب‌زبان که در این دوره در رثای حسینی(ع) اثری داشته‌اند، اشاره می‌شود: ابوفراس الحمدانی، صاحب اسماعیل بن عباد، بدیع‌الزمان همدانی، سید رضی، سید مرتضی، ابوالعلاء معرّی، احمد بی ابی‌منصور القطان و... (شبر، ۱۴۰۹ق، ج۲).نوحه‌سرایی بر امام حسین(ع) در زمان سلاطین آل‌بویه (۳۳۴ ـ ۴۴۷ هـ ق) بررسی کتب تاریخی نشان می‌دهد آل‌بویه اولین کسانی بوده‌اند که نوحه‌سرایی و عزاداری را از خانه‌ها و مجالس خصوصی به خیابان‌ها و بازارها کشاندند و آشکارا عزاداری کرده‌اند. در کتاب مدینة الحسین در سلسله دوم، آن‌جا که خدمات آل‌بویه را در عراق و عتبات مقدسه ذکر می‌کند، آمده است:آل‌بویه اولین کسانی بودند که پایدار کردن یاد حسین را در عاشورا شروع کردند، چون سلطان معزالدوله که در سنة ۳۳۴ در عهد خلیفه مستکفی به بغداد مستولی شد، بعد در سنة ۳۵۲ دستور داد بازار را تعطیل و حرکت داد و ستد را فلج کنند و با گذاشتن سقاخانه‌ها در بازار، مردم را سیراب کنند؛ و زن‌ها از خانه بیرون می‌آمدند، سیلی به صورتشان می‌زدند و بر حسین(ع) نوحه‌سرایی می‌کردند و این عادت و رویه، هر سال روز عاشورا استمرار داشت و تا اواسط قرن ششم که عهد سلجوقی‌ها بود، [بدان] عمل می‌کردند (قمی، بی‌تا، ص۳۹۶). اگرچه سلاطین آل‌بویه اول کسانی نبودند که مجالس نوحه‌سرایی و عزا و سوگواری بر امام شهید(ع) اقامه کردند، ولی آنان اولین کسانی بودند که آن را وسعت دادند و از دایرة تنگ نوحه‌سرایی در خانه‌ها و مجالس خصوصی و [مرثیه‌سرایان و] خواننده‌های آرام بر سر قبر امام شهید(ع) به دایرة بازارهای آشکارا [کشاندند] و با حرکت به خیابان‌ها و کشاندن مردم، [آن را] به سینه‌زنی مبدل کردند... (شهرستانی، ۱۴۰۳ق، ص۲۱۳). در برخی منابع، اشاره‌ای به انجام مراسم عزاداری و مرثیه‌سرایی به‌طور آشکارا در عهد آل‌بویه شده است (فقیهی، ۱۳۶۵، ص۴۶۷) یافعی در این‌باره می‌گوید:در سال ۳۵۲ در روز عاشورا معزالدوله به اهل بغداد دستور داد ماتم به پا دارند و نوحه‌گری کنند، دکان‌ها را ببندند و در جلوی آن پلاس بیاویزند، طباخان را از پختن طعام منع کرد، زن‌ها مویه‌کنان بیرون آمدند. گویند این نخستین روزی بود که بر شهدای کربلا سوگواری شد (یافعی، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۲۴۷) و مقصود عزاداری آشکار است و الا سوگ شهدای کربلا همواره نهانی به پا می‌شده است. از سال مزبور به بعد تا اواخر آل‌بویه در بیشتر سال‌ها در روز عاشورا مراسمی کم و بیش برپا می‌شد و اگر روز عاشورا با عید یا مهرگان مطابق بود، مراسم عید یک روز به تأخیر می‌افتاد؛ از جمله در سال ۳۹۸ که روز عاشورا با عید مهرگان مطابق بود، مراسم عید را به تأخیر انداختند. (ابوالمحاسن بلادی بوشهری، ۱۳۷۹ش، ج۴، ص۲۱۸) قدیمی‌ترین مرثیه فارسی در رثای حسین بن علی(ع)قدیمی‌ترین مرثیه‌ای که تاکنون به دست آمده و مستقیماً به امام حسین(ع) و وقایع روز عاشورا اشاره دارد، از کسایی مروزی است؛ البته در کتاب اشعار حکیم کسایی مروزی از دکتر مهدی درخشان اشاره‌ای به آن نشده، اما دکتر ریاحی در تحقیق خود، تمام قصیده را آورده است. (ریاحی، ۱۳۷۳، ص۲۵) قصیدة کسایی مروزی با وصف طبیعت آغاز می‌شود و پس از ابیاتی، شاعر از مدح و غزل خسته و روی‌گردان شده، می‌گوید: مدح و غزل نگویم، مقتل کنم تقاضا:باد صبا درآمد فردوس گشت صحراآراست بوستان را نیسان به فرش دیباآمد نسیمِ سنبل، با مشک و با قرنفُلآورد نامة گل باد صبا به صهبادست از جهان بشویم عز و شرف نجویممدح و غزل نگویم، مقتل کنم تقاضامیراث مصطفی را فرزند مرتضی رامقتول کربلا را تازه کنم تولاآن نازش محمد پیغمبر مؤبّدآن سید ممجد شمع و چراغ دنیاآن میر سر بریده در خاک خوابنیدهاز آب ناچشیده گشته اسیر غوغاتنها و دل‌شکسته بر خویشتن گِرستهاز خان و مان گسسته وز اهل‌بیت آبااز شهر خویش رانده وز ملک برفشاندهمولی ذلیل مانده بر تخت ملک مولیمجروح خیره گشته ایام تیره گشتهبدخواه چیره گشته بی‌رحم و بی‌محابابی‌شرم شمر کافر، ملعون سنان ابترلشکر زده برو بر، چون حاجیان بطحاآن کور بسته مطرد بی‌طوع گشته مرتدبر عترت محمد چون ترک غز و یغماصفین و بدر و خندق، حجت گرفته با حقخیل یزید احمق یک یک به خونش کوشاپاکیزه آل‌یاسین گمراه و زار و مسکینو ان کینه‌های پیشین آن روز گشته پیداآن پنج ماهه کودک، باری چه کرد ویحککز پای تا به تارک مجروح شد مفاجابیچاره شهربانو مصقول کرده زانوبیجاده گشته لؤلؤ بر درد ناشکیبامؤمن چنین تمنّی هرگز کند؟ نگو، نی!چونین نکرد مانی، نه هیچ گبر و ترساآن بی‌وفا و غافل، غرّه شده به باطلابلیس‌وار و جاهل، کرده به کفر مبدارفت و گذاشت گیهان، دید آن بزرگ برهانوین رازهای پنهان پیدا کنند فرداتخم جهان بی‌بر این است و زین فزون‌ترکهتر عدوی مهتر نادان عدوی دانابر مقتل ای کسایی برهان همی نماییگر هم بر این بپایی بی‌خار گشت خرمامؤمن درم پذیرد تا شمع دین بمیردترسا به زر بگیرد، سمّ خر مسیحاتا زنده‌ای چنین کن دل‌های ما حزین کنپیوسته آفرین کن بر اهل‌بیت زهراپس از کسایی مروزی به سروده‌هایی از ناصر خسرو قبادیانی می‌رسیم که اشاراتی به امام حسین(ع) و واقعة کربلا دارد؛ هرچند بیان چنین مطالبی در آن روزگاران بسیار دشوار بوده است:ناصر خسرو در زمانی می‌زیسته که خلفای عباسی از طرفی و پادشاهان غزنوی و سلجوقی از طرف دیگر شیعیان را تحت فشار کوبنده‌ای قرار داده بودند و هر کس به نوعی دم از این خاندان طیب و طاهر می‌زد، بلافاصله برچسب فاطمی و رافضی و قرمطی به او می‌زدند و او را به نوعی شکنجه و آزار و مقتول و مصلوب می‌کردند... (اشرف‌زاده، ۱۳۶۳، ش۳، ص۲۲۳). و این فشار و اختناق در زمان فردوسی و اسدی طوسی به مراتب دشوارتر و بیشتر است؛ فردوسی و اسدی طوسی در زمانی می‌زیسته‌اند که «شیعه» رافضی بود و حاکمان زمان، «انگشت در کرده بودند و رافضی می‌جستند» و دربارة فردوسی نزد سلطان محمود غمز کردند که «مردک رافضی است» و این تهمت مساوی بود با از دست رفتن جان و مال که با کمتر از این تهمت «حسنک وزیر را بر دار کرده بودند»؛ از این جهت است که این دو عزیز ـ اسدی طوسی و فردوسی ـ از ترس کشته شدن یکی سرانجام سر از طبرستان به در آورد و یکی از آذربایجان. (اشرف‌زاده، همان، ش۲، ص۲۱۷)نمونه‌ای از شعر ناصر خسرو:از کین بت‌پرستان در هند و چین و ماچینپر درد گشت جانت، رخ زرد و روی پُرچینباید همیت ناگه یک تاختن بر ایشانتا زان سگان به شمشیر از دل برون کنی کینهر شب ز درد و کینه تا روز برنیایدخشک است پشت کامت ترست روی بالیننفرین کنی بر ایشان از دل و گر کسی نیزنفرین کند بگویی از صد دل که آمینو اگه نه ای که نفرین بر جان خویش کردیای وای تو که کردی بر جان خویش نفرین!بتگر بتی تراشد، او را همی پرستدزو نیست رنج کسی را نه زان خدای سنگینتو چون بتی گزیدی کز رنج و شرّ آن بتبرکنده گشت و کشته یکرویه آل‌یاسین؟آن کز بت تو آمد بر عترت پیمبراز تیغ حیدر آمد بر اهل بدر و صفّینلعنت کنم بر آن بت کز امت محمداو بود جاهلان را از اول بت نخستینلعنت کنم بر آن بت کز فاطمه فدک رابستد به قهر تا شد رنجور و خوار و غمگینلعنت کنم بر آن بت کو کرد و شیعت اوحلق حسین تشنه در خون خضاب و رنگینپیش تواند حاضر اهل جفا و لعنتمردار گنده گشته پوشیده به‌به سرگینگویی «مکُنش لعنت» دیوانه‌ام که خیرهشکر نهم طبر زد در موضع تبرزین؟گر عاقلی چو کردی مجروح پشت دشمنمرهم منه بدو بر، هرگز مگر که ژوپینهرگز ازین عجب‌تر نشنود کس حدیثیبشنو حدیث و بنشان خشم و ز پای بنشینباغی نیکو بیاراست از بهر خلق یزدانخواهیش گوی بستان خواهیش نام کن دینپر میوه‌دار دانا درهای او حکیماندیوار او زحکمت وز ذوالفقار پرچینوانگه چهار تن را در باغ خویش بنشانددانا به کارِ بستان یکسر همه دهاقینتقویم صورت ما کردند باغبانانبر خوان اگر ندانی آغاز سورة التّینخوگی بدو درآمد در پوست میش نهانبگریخته ز شیران، مانده ذلیل و مسکینسنایی غزنوی، شاعر بلندمرتبه و مشهور در قرن پنجم و ششم نیز مرثیه‌ای جانسوز در سوگ مظلومان و شهیدان کربلا می‌سراید:حبذا کربلا و آن تعظیمکز بهشت آورد به خَلق نسیمو آن تن سر بریده در گِل و خاکو آن عزیزان به تیغ دل‌ها چاکو آن تن سر به خاک غلطیدهتن بی‌سر بسی بر افتادهو آن گُزین همه جهان کشتهدر گِل و خون تنش بیاغشتهو آن‌چنان ظالمان بدکردارکرده بر ظلم خویشتن اصرارحرمت دین خاندان رسولجمله برداشته ز جهل و فضولتیغ‌ها لعلگون ز خون حسینچه بود در جهان بتر زین شَینآل‌یاسین بداده یکسر جانعاجز و خوار و بی‌کس و عطشانمصطفی جامه جمله بدریدهعلی از دیده خون بباریدهفاطمه روی را خراشیدهخون بباریده بی‌حد از دیدهحَسن از زخم کرده سینه کبودزینب از دیده‌ها برانده دو رودشهربانوی پیر گشته حزینعلی‌اصغر آن دو رخ پرچینعالمی بر جفا دلیر شدهرو به مرده شرزه شیر شدهکافرانی در اول پیکارشده از زخم ذوالفقار فگارهمه را بر دل از علی صد داغشده یکسر قرین طاغی و باغکین دل بازخواسته ز حسینشده قانع بدین شماتت و شینهرکه بدگوی آن سگان باشددان که او شاه آن جهان باشدموقعیت خاص شیعه در قرن چهارم«وضع شیعه در قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری از میان سایر قرون ممتاز است؛ زیرا در این دوره بر اثر غلبة سادات طالبیه و امرای آنان از قبیل اسفار و ماکان و مرد اویج و آل‌بویه، قسمت بزرگی از ایران تحت تسلط دولت‌های طرفدار تشیع یا دولت‌های غیر مزاحم نسبت به شیعه قرار داشت. آل‌سامان هم بر اثر بی‌آزاری خود به اهل ادیان و مذاهب مختلف با شیعه از در مخالفت در نمی‌آمدند... . در بغداد و ممالک تابعة آل‌بویه، شیعیان در اقامة مراسم مذهبی خود آزاد بودند و حتی در لعن و سبّ مخالفان خاندان رسالت و غاصبان حق و قتلة آنان جنبة افراط می‌پیمودند. و قرن چهارم مصادف است با دورة غیبت امام منتظر و این امر از چند جهت در عالم تشیع مؤثر واقع شد. نخست، از ادامة تشعب شیعیان جلوگیری کرد و دوم از آن روی که با غیبت امام(ع) مسئلة اجتهاد و موضوع انتخاب کسی از میان علمای شیعه که اعلم و اتقی از دیگران باشد به عنوان نائب امام پیش آمد، همین امر باعث تکامل علوم مذهبی شیعه مانند حدیث و فقه و کلام شد...» (صفا، ۱۳۴۷، ج۱، ص۲۲۴). رفتار بنی‌عباس با عزاداران حسین بن علی(ع)پس از آن‌که حکومت اموی از بین رفت، فاصلة کوتاهی برای نفس راحت کشیدن شیعه پیش آمد و برای آنان مجال و فرصتی باز شد که برای زیارت قبر شریف به کربلا بروند و اطراف حرم سیدالشهدا(ع) مجالس نوحه‌سرایی به پا کنند و در دهة اول محرم به‌خصوص روز عاشورا، حزن و اندوه‌شان را بر ملا سازند و یاد آن روز دردناک را بازگو نمایند؛ ولی متأسفانه این فرصت کوتاه به حکومت عباسی ملحق شد و رو در رو شدن آنان با نهضت حسینی، بیشتر از مقاومت حکومت اموی در برابر آن بود و حکومت عباسی دربارة قبر شریف در کربلا و زائرین و واردین کاری کردند که امویان در زمان سلطنت خود نکرده بودند. نگاهی کوتاه به دورة خلفای عباسی می‌افکنیم تا وضعیت شیعه و شعرای آن دوره بهتر شناخته شود:اولین خلیفة عباسی که دستور داد قبر امام حسین(ع) را خراب کنند و زوار را از زیارت و عزاداری و نوحه‌سرایی منع کرد، ابوجعفر منصور دوانیقی بود و رفتار او برخلاف خلیفة قبل از خودش، سفاح بود. ـ ابوالعباس سفاح: با شیعیان همراهی می‌کرد تا به وسیلة آنان بر باقیماندة امویین چیره شود. ـ منصور دوانیقی: اولین خلیفه‌ای بود که دستور داد قبر امام حسین(ع) را خراب کنند. ـ مهدی عباسی: دستور داد سقف قبر امام(ع) دوباره ساخته شود و عزا و نوحه‌سرایی بر امام(ع) اقامه گردد. ـ معتصم و واثق: در زمان آنها تا اندازه‌ای علویین آزاد بودند و مجالس عزا و نوحه‌سرایی را اقامه می‌کردند. ـ جعفر متوکل (نوة هواپرست هارون): شیعیان را آواره کرد و چند مرتبه قبر امام(ع) را ویران کرد و شخم زد و کاشت. ـ منتصر (پسر جعفر): دوباره قبر سیدالشهدا(ع) را به حال اول برگرداند و به شیعیان در مراسم عزا آزادی داد. ـ خلفای بعد از منتصر در اثر ضعف و ناتوانی، در امور دولتی دخالتی نمی‌کردند و با نفوذ ترک‌ها بعد از عباسیان اقامة عزاداری تابع مذهب و سیاست آنان شد (قمی، [بی‌تا]، ص۲۲۶ به بعد). موقعیت شیعه در نیمه قرن پنجم تا قرن هفتماین دوره مصادف بود با خلافت بنی‌عباس و سلجوقیان (۴۴۷ ـ ۵۷۵ هـ ق) و ما، در دو بخش، نحوة برخورد خلفای بنی‌عباس با شیعه و کیفیت اوضاع شیعه در زمان سلجوقیان را به اختصار پی می‌گیریم:الف) رفتار خلفای بنی‌عباس با شیعه در این دورهالناصر الدین الله (۵۷۵ ق): در عهد او که می‌خواست شئون خلافت را عزیز و محترم نگاه دارد و تسلط و قدرت را از دست سلجوقیان بگیرد، شیعه مقداری نفس راحت کشید و در اقامة عزا و نوحه‌سرایی بر حسین(ع) آزادی به آنان داده شد. این خلیفه عاطفه و مهربانی به علویان نشان می‌داد. الظاهر بامرالله و المستنصر بالله (۶۲۳ق): او هم مانند جدش، الناصر بالله در اقامة عزا و نوحه‌سرایی با شیعه همگام بود.معتصم عباسی (۶۵۶ ق. انقراض بنی‌عباس): گاهی با شیعه همراهی می‌کرد و زیارت و عزاداری آزاد بود و گاهی تحت فشار علمای متعصب اهل‌سنت و اطرافیانش به‌خصوص پسرش، ابوالعباس احمد قرار می‌گرفت و برای جلوگیری از عزاداری اقدام می‌کرد؛ البته این شدت و ضعف‌ها به علل مختلفی بستگی داشته، ولی در مقایسه با سایر فرق، شیعه در این دوره وضع بهتری داشته است (قمی، [بی‌تا]، ص۲۳۰ به بعد). ب) شیعه امامیه اثنی‌عشریه در زمان سلجوقیاندر دوره اول سلطنت سلجوقیان و اصولاً از دورة سلطنت سلطان محمود غزنوی به بعد، سیاست ضد شیعی بسیار شدیدی در مشرق ایران اتخاذ شده بود و شیعیان را آزار می‌داد. هنگامی که سلجوقیان بر ایران غلبه یافتند، دورة غلبة امرای شیعه بر طبرستان و دیلمان و عراق عجم و عراق عرب و... بود؛ ولی با فتح بغداد، شروع به آزار فرق مختلف شیعه و طرد آنان از دستگاه‌های دولتی نمودند. رافضیان (شیعیان) در این روزگاران در ردیف گبران و ترسایان بودند و یارای تظاهر به دین و ورود در خدمات عمومی را نداشتند. این سیاست ضد تشیع اگرچه نتوانست مدت زیادی دوام آورد، اما به هرحال مانعی بر سر راه شاعران شیعه بود. در اواخر سلطنت ملکشاه با سقوط نظام‌الملک، شیعیان کم‌کم در امور سیاسی و مملکتی نفوذ پیدا کردند. این نفوذ در اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم تا به آن‌جا کشید که سلطان محمد خوارزمشاه یکی از علویان به نام علاءالملک را از ترمذ برای خلافت نامبرد کرد و ائمة مملکت را وادار نمود بر عدم استحقاق آل‌عباس به خلافت فتوا دهند و به مستحق بودن سادات حسینی اعتراف کنند. در اواخر دورة سلجوقی که شیعیان آزادی عمل نسبی یافتند و حتی آمادة تبلیغ در بلاد مختلف شدند، چون به تقیه کمتر نیاز داشتند، منقبت‌خوانان را تربیت کردند و به کار گماشتند؛ و از همین زمان است که استفاده از مناقب‌خوانان یا «مناقبیان» برای نشر و ترویج شیعه اوج می‌گیرد (قزوینی، ۱۳۸۱، ص۷۷، ۲۵۲). شعرا و تجربه‌های تازه در مراثی مذهبیمناقب‌خوانان، اشعار را از آثار شاعران شیعه مذهب انتخاب می‌کردند و شاعران مرثیه‌گو با احساس این نیاز، به مرثیه‌سرایی می‌پرداختند. سرودن مراثی مذهبی در قرن ششم گام‌های تازه‌ای بود که می‌توانست نیاز «منقبت‌خوانان» و «مرثیه‌گویان» را تأمین کند و به گونه‌ای باشد که به کار تبلیغ و جلب قلوب و احساس توده‌ها آید. به تعبیر زیبای نصرالله امامی، در تاریخ مرثیه‌سرایی فارسی، قرن‌های ششم تا هشتم هجری را باید «قرون تجربه‌های تازه در مراثی مذهبی» شناخت؛ چنان‌چه در دوره‌های بعد به شعرایی خواهیم رسید که مراثی مذهبی را به اوج بلاغت و فصاحت رساندند؛ ضمن آن‌که محور اصلی موضوع مراثی هم «حسین بن علی(ع)» و ماجرای «نینوا و عاشورا» می‌باشد. از شعرای مشهوری که در قرن ششم درباره امام حسین(ع) شعر سروده‌اند، قوامی رازی است (امامی، ۱۳۶۲ش، ص۷۶)؛ اگرچه سنایی غزنوی نیز (نمیة اول قرن پنجم تا اواسط نیمة اول قرن ششم، [۴۳۷ ـ ۵۲۵ق]) با قوامی هم‌دوره و معاصر بوده است. مقایسه‌ای که بین شعرای این عصر صورت می‌گیرد، بیانگر سیر صعودی و اوج رواج مرثیه‌سرایی از آغاز تاکنون بوده است. شعرای حسینی این عهد عبارتند از: سنایی غزنوی (۴۳۷ ـ ۵۲۵ق)، قوامی رازی (م. نیمة اول قرن ششم هجری)، انوری ابیوردی (م. ۵۸۳)، جمال‌الدین عبدالرزاق (م. ۵۸۸) و ظهیر فارابی (م. ۵۹۸). وضع شیعه در قرن هفتم و هشتم هجریمذهب تشیع در قرن هفتم و هشتم هجری به سرعت راه قوت می‌پیمود و از مقدماتی که در قرن ششم و اوایل قرن هفتم برای نیرومندی آن فراهم آمده بود، مدد می‌گرفت تا به تدریج به صورت مذهب غالب در ایران درآید (صفا، ۱۳۴۷، ج۱، ص۱۴۲ ـ ۳۳۶). تظاهرات عادی اهل تشیع در ایام سوگواری و ساختن و خواندن اشعاری در مرثیة امامان و شهیدان هم در این دوره بر رواج خود برقرار بود؛ از نمونه‌های خوب این‌گونه اشعار، قصیده‌ای است از سیف فرغانی عارف و شاعر بزرگ (اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری) که برای «کشتة کربلا» ساخت؛ قصیده‌ای بسیار روان و حزین با این مطلع:ای قوم در این عزا بگرییدبر کشتة کربلا بگرییداشک از پی چیست تا بریزیدچشم از پی چیست تا بگرییددر قرن هفتم و هشتم یکی از موضوعات مطرح در سروده‌های شاعران مسلمان، ذکر مناقب یا مراثی اهل‌بیت(ع) می‌باشد. از شعرای حسینی این دوره سیف فرغانی، اوحدی مراغه‌ای، سلمان ساوجی، خواجوی کرمانی و ابن‌یمین فریومدی می‌باشند و شعرایی هم‌چون عطار و مولوی و کمال اسماعیل اصفهانی نیز، اشاراتی به وقایع کربلا دارند (همان، ص۱۴۲). وضع شیعه در قرن نهم هجری (عصر تیموریان)ذکر مناقب آل رسول و ائمه اطهار(ع) در اشعار این عهد نیز امری رایج است؛ چه این‌که نه تنها در قصاید غرّائی از شاعران این زمان، مانند ابن‌حسام و کاتبی و لطف‌الله نیشابوری و امیر شاهی و امیر حاج‌حسینی جنابدی و کمال‌الدین غیاث شیرازی و نظام استرآبادی و فغانی شیرازی و لسانی و جز آنان مدایحی در ذکر مناقب حضرت علی بن ابی‌طالب(ع) و اولاد ایشان داریم، بلکه از سنیان متعصبی مانند جامی هم، اظهار احترام وافر در اشعار، و خاصه در مثنویات نسبت به اهل‌بیت(ع) دیده می‌شود... و اینها همه علایم و نشانه‌های تمایلی است که طرفداران سنت و جماعت به تدریج به طرف تشیع و پیروان آن پیدا می‌کردند. شیعیان که در طول قرن نهم هجری بر قوت خود می‌افزودند، گویا همین مایه نفوذ و پیشرفت را کافی نمی‌دانستند و بر آن بودند تا رسمیت مذهب خود را مسجل سازند و می‌بینیم که وقایع قرن نهم هجری مقدمة سودمندی شد برای قیام نهایی و غلبة قطعی آنان در آغاز قرن دهم هجری و قدرت قاطع تشیع. دکتر صفا در مورد رسمی شدن تشیع چنین می‌گوید: «کوشش مداوم شیعه در تحصیل برتری بر سنیان، با ضعف قطعی تیموریان به جایی کشید که تنها یک نهضت مساعد جدید می‌توانست آن را به نتایج قطعی برساند و این همان قیام دلاورانة شاه اسماعیل صفوی بود برای تشکیل حکومت واحد و متمرکزی در سراسر ایران و برانداختن همة عوامل مخالف دیگر...» (همان، ج۴، ص۴۰). در این عهد، نمونه‌هایی از اشعار ابن‌حسام خوسفی، داعی شیرازی و جامی آورده‌ایم، اما اشعار زیبای ابن‌حسام، در این بین، جلوه‌ای دیگر دارد. ابن‌حسام بیشترین اشعارش را در ذکر اوصاف و مناقب و کرامات پیشروان تشیع و فضائل و خصایص علی بن ابی‌طالب(ع) به ویژه، اختصاص داده است؛ به حدی که از مجموع نعوت و مناقب و مراثی پیشوایان دین دیوانی خاص به وجود آورده است. ابن‌حسام یک دیوان کامل از قصاید و ترجیعات و ترکیبات و تربیعات و تخمیسات و تسدیسات و تثمینات در توحید و ستایش رسول و اهل‌بیت(ع) یا در مراثی بعضی از آنان دارد که در آغاز اشعار ابن‌حسام به آنها اشاره می‌شود. ذکر مراثی کربلا و اشعاری در مدح و رثای حسین بن علی(ع) را چه او و چه شاعران دیگری که یاد خواهیم کرد، در قصاید خود به تفصیل آورده‌اند؛ چنان‌که این کارشان را می‌توان مقدمة شیوع همین نوع شعر در عهد صفوی دانست (همان، ص۱۸۶). و با وضوح می‌بینیم که در عهد صفوی «کمتر شاعری را می‌توان یافت که قصیده یا ترکیب و ترجیعی در ستایش پیامبر اسلام(ص) و امامان شیعه نسروده باشد. چنین به نظر می‌آید که شاعران، این کار را زکات طبع و قریحة خود به شمار می‌آوردند و از گزاردن آن به عنوان یک وظیفة محتوم دینی، غفلت نداشتند» (همان، ج۱/۵، ص۶۲۴). در همین عهد، محتشم کاشانی(ره) سمبل مرثیه‌سرایی می‌شود و در رثای حسین بن علی(ع)، دوازده‌بند معروف خود را اقتفای «هفت بند حسن کاشی» می‌سراید؛ چنان‌که از میان مرثیه‌های شهیدان کربلا، شأنی دیگر و شرف قبولیتی بالاتر (قدرت‌الله، [بی‌تا]، ص۶۲۲) یافت و اگرچه چند تن از شاعران بعد از او کوشیدند تا نظیر آن را بیاورند، لیکن هنوز ترکیب بند محتشم بهترین و مؤثرترین آنها شناخته می‌شود. منقبت و مرثیت در دوره صفویان«بعد از استقرار صفویان (۹۰۷ ـ ۱۱۴۸ق) و رسمیت یافتن مذهب تشیع در ایران، زمینة ایجاد و انتشار مدح و رثا بیش از پیش فراهم شد و بازار منقب‌گویی و مرثیت‌سرایی و به طور کلی سرودن هر نوع شعر مذهبی رونقی تمام یافت و دربارهای پادشاهان که تا این زمان شعر و هنر و علم و ادب را برای تبلیغ حشمت و شوکت و قدرت خویش، بهترین وسیله از وسایل رسانه‌های گروهی می‌شمردند، همین کار را از راهی و به روشی دیگر در پیش گرفتند... . سرانجام در عصر صفوی کار شعر و شاعری و رسم تألیف و تصنیف تا حدی زیاد، گونه‌ای دیگر گرفت و از هر سوی، شاعران و نویسندگانی پیدا شدند که دیگر برای ادامه کار خویش چندان به دربارها و دستگاه‌های حکومتی در مدح‌گستری امید نمی‌بستند و ظاهر آن است که در این دوره به مناسبات عدیده با رفاه نسبی که پدید آمده بود، اهل فضل و کمال هم بیشتر شدند... و از همین زمان است که دیوان‌ها و کتب و رسائل در مناقب معصومان و مراثی شهیدان کربلا و فضائل و بزرگ‌منشی‌ها و خلقیات پیغمبر اکرم(ص) و ائمه طاهرین(ع) پرداخته آمد؛ ولی بسیاری از این آثار و اشعار، فاقد جنبه‌های والای ادبی و مستندات تاریخی است و نمی‌توان همة آنها را در زمرة ذخایر گران‌بهای فرهنگی و هنری زبان شیرین و معنی‌آفرین فارسی به حساب آورد...» (سادات ناصری، ۱۳۷۰، ص۹). ساختن مرثیة اهل‌بیت(ع)، [به ویژه مراثی سیدالشهدا(ع)] پس از این نیز در ادب فارسی گسترش پیدا کرد و به‌ویژه در عهد قاجار توسعه یافت (صفا، ۱۴۰۳، ج۱/۵، ص۶۲۴) و پس از آن به حد وفور بالنده شد و در عصر جمهوری اسلامی درخششی نوین و فروغی بی‌پایان یافت و کثرت شعرا و سرایندگان به حدی رسید که «لا یعدّ و لا یحصی» و ما نیز فقط به برخی از آنان اشاره می‌کنیم؛ چرا که تتبع و استقصای آثار معاصران، کاری عظیم و دشوار است؛ به‌خصوص منابع آن در قلوب شیعیان و دور از دسترس محققان و مؤلفان باشد؛ پس باید زمانی بگذرد و آثارشان به منصة ظهور برسد تا بتوان دربارة آن سخن گفت. نویسنده: دکتر سید علیرضا حجازیاستادیار دانشگاه قم ]]> ادب Sun, 02 Jan 2011 08:02:56 GMT http://deabel.org/vdcj8xev.uqeiozsffu.html انيميشن سينمايي "ياران عاشورايي" ساخته مي‌شود http://deabel.org/vdcjfoeizuqet.sfu.html به گزارش خیمه، توليد اين مجموعه در قالب ‪ ۸۰‬قسمت پنج دقيقه‌اي توسط موسسه هور و به سفارش مركز گسترش سينماي مستند و تجربي از سال آينده آغاز مي‌شود. "شهرام حيدريان" مدير موسسه هور در اين‌باره گفت: در حال حاضر مرحله نخست تحقيق اين مجموعه آغاز شده و حدود يكسال زمان مي‌برد و فاز دوم كه توليد انيميشن است، پس از تحقيقات خواهد بود كه به سال آتي منجر خواهد شد. وي توضيح داد: اين مجموعه انيميشن با تكنيك سه بعدي و در حد مناسبي از تكنيك و كيفيت توليد مي‌شود كه در آن به معرفي ياران امام حسين(ع) در جريان واقعه كربلا پرداخته خواهد شد. به گزارش پايگاه سينماي ايران، حیدریان ادامه داد: يك نسخه سينمايي نيز از اين مجموعه تهيه و نمايش داده مي‌شود. ]]> ادب Sat, 15 Dec 2007 13:15:18 GMT http://deabel.org/vdcjfoeizuqet.sfu.html ادامه حیات جایزه دعبل با نقد کتب برگزیده عاشورایی http://deabel.org/vdcauonu.49noo15kk4.html محمدرضا سنگری، عضو هیئت علمی بنیاد دعبل درباره فعالیت‌های بنیاد دعبل در حوزه فعالیـت‌های علمی و پژوهشی گفت: بنیاد دعبل برای اهداف فرهنگی و پژوهشی در حوزه عاشورا هیئت علمی تشکیل داده که چندین سال است در این حوزه فعالیت می‌کند و چندین نشست که عمدتاً ملی بوده، برگزار و مسائل مربوط به مداحان، ذاکران و شاعران اهل بیت(ع) را طرح کند. در این راستا ۱۰ نشست فقط در حوزه شعر عاشورایی داشتیم.وی افزود: مدت‌ها مسئله‌شناسی در حوزه عاشورا در هیئت علمی مطرح بود که ۱۰ قلمرو از جمله شعر مقتل‌شناسی، اخلاق مداحی و ... را مشخص کردیم که یکی از مهمترین آنها شعر عاشورایی بود و ۱۰ نشست در این راستا برگزار شد و مقالاتی نوشته شد و انعکاس اینها بعداً در نشریه خیمه مطرح شد که بازتاب خوبی بود.سنگری ادامه داد: کار دیگری که انجام شد، طرح منشور ستایشگری بود که ستایشگران باید متعهد و ملتزم به چه مسائلی باشند که تدوین شد و در چهار سال گذشته، این منشور در نشست پیرغلامان طرح و خوانده شده و همه آنها التزام خود را اعلام کرده‌اند.وی در ادامه با اشاره به تدوین کتاب «منشور ستایشگری» بیان کرد: این منشور با استخراج از مجموعه بیانات رهبری استخراج شد و در قالب کتابی منتشر شد که با نظام‌بندی خاصی آن را تدوین کرده و به چاپ رسیده است. همچنین کار دیگری که هیئت علمی انجام داده، جایزه دعبل و کتاب سال عاشوراست که نخستین دوره آن در سال گذشته انجام شد و دومین دوره آن در سال آینده برگزار خواهد شد.سنگری درباره تداوم این جایزه عنوان کرد: ما تاکنون نشست‌های نقد کتاب داشتیم که اصلی‌ترین کارمان نقد کتاب‌های برگزیده به ویژه در جایزه کتاب سال عاشوراست و تاکنون دو عنوان از این کتاب‌ها داوری شده و برگزاری این جایزه نیز تداوم می‌یابد و اواخر سال جاری فراخوان آن انجام می‌شود.وی در پاسخ به اینکه بسیاری از جوایز دولتی پس از چند دوره قادر به ادامه فعالیت نیستند، از این جهت بنیاد دعبل برای تداوم این جایزه چه برنامه‌ای دارد، بیان کرد: کاری که در اغلب این جوایز انجام نمی‌شود نقد کتاب‌های برگزیده است، در حالی که این کار در رابطه با جایزه دعبل انجام می‌شود و مکتوب این نقدها نیز منتشر می‌شود و از سوی دیگر ما به تألیف دو کتاب اقدام کرده‌ایم که ابعاد کار روشن شده و به زودی چاپ می‌شوند.این عضو هیئت علمی جایزه دعبل اظهار کرد: با توجه به اینکه فقر چنین آثاری احساس می‌شد، با بهره‌گیری از صاحبنظران که حدود ۴۰ نفر هستند، مشخص می‌کنند که برجسته‌ترین شعرهای عاشورایی ما در هزاره گذشته چیست و شاخص‌ترین شعرهای عاشورایی تاریخ انقلاب اسلامی تاکنون کدام‌ها هستند که این دو اثر در آستانه جمع‌آوری اشعار هستند.سنگری تصریح کرد: این شعرها از سوی صاحبنظران انتخاب می‌شود و آنها به این شعرها نمره می‌دهند و دلایل انتخاب این شعرها را عنوان می‌کنند که معلوم می‌کنیم صاحبنظران عصر ما کدام شعرهای برگزیده را انتخاب می‌کنند. در این راستا رضا اسماعیلی و سعید بیابانکی مسئولیت این کار را عهده‌دار شده‌اند. ]]> ادب Wed, 06 Apr 2016 06:19:17 GMT http://deabel.org/vdcauonu.49noo15kk4.html سليقه مردم به سمت سليقه مداحان رفته است http://deabel.org/vdca.an6k49niy5k14.html به گزارش خیمه ، سعيد بيابانكی افزود: چون هميشه ارائه‌دهندگان شعر آيينی مداحان بودند و خود شاعر نقش مستقيمی نداشته است سليقه مردم به سمت و سوی سليقه مداحان رفته است؛ مخاطب شعر آيينی نيز نسبت به گونه‌های ديگر شعر، عام‌تر و بيشتر است؛ چون اين نوع شعر در مكان‌هايی مانند مسجد، حسينيه و هيئت‌های مذهبی ارائه می‌شود كه مردم عام بيشتر در آن حضور دارند؛ درنتيجه چون مخاطب اينگونه شعرها عام‌ترند اين‌گونه احساس شده كه خود شعر هم بايد عوام‌گونه باشد در حالی كه اينگونه نيست و ما نبايد سطح شعر را به سليقه توده مردم نزديك كنيم بلكه سطح مردم را بايد بالا ببريم. خالق‌ اثر «نيمی از خورشيد» گفت: محتوای دينی قابل خلق‌كردن نيست ولی ما می‌توانيم در نحوه ارائه و نوع نگاه به اين محتوا نوآوری داشته باشيم؛ به عبارت ديگر سطح شعر و نحوه ارائه بايد تغيير كند؛ برای مثال «محتشم كاشانی» واقعه ‌عاشورا را به گونه‌ای شگفت تصوير می‌كند و شاعری ديگر واقعه عاشورا را در سطح پايين و با نگاه به ظواهر تصوير می‌كند. بيابانكی تصريح كرد: شعر آيينی بستری بوده كه ما حركت ائمه معصومين(ع) و مذهب را در آن نشان می‌داديم و متأسفانه در برخی از موارد اين حركت به بيراهه كشيده شده است؛ يعنی با سخيف‌ترين و ضعيف‌ترين مضامين به سراغ توصيف شخصيت‌ها و واقعه‌ها رفته‌ايم. وی افزود: شعر و داستان تفاوتی ماهوی دارند؛ شعر عرصه‌ای برای توصيف است و داستان عرصه‌ای‌ست برای بازآفرينی و خلاقيت؛ به نظر من چون داستان كارش خلاقيت و نوآوری است با مخاطب ارتباط بهتری برقرار می‌كند تا شعر كه عوام مردم نمی‌توانند با آن ارتباط چندانی برقرار كنند؛ در نتيجه نوآوری در حوزه‌ داستان راحت‌تر است. خالق اثر «ردپايی بر برف» درباره استفاده بيشتر از قالب‌های كلاسيك برای شعر آيينی گفت: سايه قالب‌های كلاسيك بر شعر آيينی بسيار سنگين است و شاعر آيينی‌ای كه بخواهد در فضای شعر نو كار كند بايد بداند شعرش مخاطب خاص را جذب می‌كند، نه عام را و در ضمن بيشتر مخاطبان شعر آيينی را عوام تشكيل می‌دهند كه خيلی با شعر آزاد و نيمايی ارتباط برقرار نمی‌كنند. بنا بر گزارش ایکنا، سعيد بيابانكی در پايان به آسيب‌های نوآوری در ادبيات دينی پرداخت و تصریح کرد: بزرگ‌ترين آسيب برمی‌گردد به كسانی كه شعر را منتشر می‌كنند و آن را در سطح جامعه رواج می‌دهند؛ جامعه مداحان نيز از اين دسته هستند؛ يك مقداری ارتباط شاعران و مداحان كم است و بايد يك هم‌انديشی و نشست‌هايی بين اين دو جماعت يعنی شاعران و منتشركنندگان شعر ايجاد شود تا ارتباط بهتر و عميق‌تری بين اين دو جماعت ايجاد شود و آسيبی به شعر آيينی وارد نشود. ]]> ادب Tue, 15 Apr 2008 04:35:22 GMT http://deabel.org/vdca.an6k49niy5k14.html سریال«مختارنامه» سال 88 پخش مي‌شود http://deabel.org/vdch.-nxt23nqvftd2.html به گزارش خیمه، مختار، ابوعبيد بن ثقفي، سياستمداري با درايت، جنگاوري ورزيده و علوي تباری متعصب است؛ وی در زمان حركت امام حسين(ع) به سمت كوفه، به جرم همكاري با مسلم بن عقيل و پناه دادن او در منزل خويش، توسط عبيدالله ابن زياد زنداني مي‌شود و در روز عاشورا به دليل زنداني بودن نمي‌تواند امام حسين(ع) و ياران او را همراهي كند، اما پس از آزادي با متحد کردن شیعیان علیه حکومت یزید قیام می‌کند و با شعار "یالثارات الحسین" به خونخواهی امام حسین (ع) و شهدای کربلا، از قاتلان آنها انتقام می‌گیرد و آنها را از دم تيغ مي‌گذراند و در كوفه يك حكومت شيعي انقلابي تشكيل مي‌دهد. «مختارنامه» عنوان سريالي است كه داستان زندگي و قيام مختار ابوعبيد بن ثقفي را روايت مي كند؛ سريال "مختارنامه" سه بخش دارد كه در بخش نخست جواني زندگي مختارثقفي و در دو بخش ديگر ميانسالي تا شهادت وي را به تصوير مي كشد.این سریال از پرو‍‍‍ژه‌هاي تاريخي و محصولات رده "الف" مركز سيما فيلم است كه تهيه‌كنندگي آن را محمود فلاح برعهده دارد.«مختارنامه» از پروژه‌هايي است كه با صرف زمان، انرژي و هزينه فراوان ساخته مي شود و به خاطر مقطع خاص تاريخي كه به نمايش مي‌گذارد، از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.اين سريال كه ششمين ساخته داوود ميرباقري پس از مجموعه‌هايي همچون "امام علي(ع)" و "معصوميت از دست رفته" به شمار مي آيد، از بهمن سال 81 وارد مراحل پيش توليد شد و فيلمبرداري آن نيز به طور رسمي از فروردين 83 آغاز گشت. فيلمنامه اولیه اين كار تاريخي را محمدابراهیم سلطانی فر نوشته و حسن میرباقری، محمد بیرانوند و داوود میرباقری نيز در سه نوبت آن را بازنویسی كرده‌اند.اين سريال به شيوه 35 ميليمتري در کاشان، آبادان، ورامين، شاهرود و شوشتر فيلمبرداري مي‌شود، ضمن آنكه بخش‌هاي جنگي نيز در شهرك دفاع مقدس و احمدآباد مستوفي تهران در حال فيلمبرداري است.در اين مجموعه فريبرز عرب نيا، نقش مختار را ايفا مي كند و رضا رويگري، رضا كيانيان، عنايت شفيعي، فرهاد اصلاني، ژاله علو، فريبا کوثري، اکبر زنجانپور، نسرين مقانلو، پرويز پورحسيني، مهدي فخيم‌زاده، ويشکا آسايش، ژاله علو، سيامک اطلسي، داوود رشيدي، ولي الله شيراندامي، محمد صادقي، محمدفيلي، شهره‌لرستاني، فرخ نعمتي، كاظم هژير آزاد، نسرين مقانلو، ولي الله مومني، کريم اکبري مبارکه، امين زندگاني، ابراهيم آبادي، انوشيروان ارجمند، محمود اردلان، حبيب دهقان نسب، جعفر دهقان و... از ديگر بازيگران آن هستند.عوامل پشت صحنه اين سريال نيز عبارتند از:نويسنده و کارگردان: داود ميرباقري، تهيه‌کننده: محمود فلاح، نويسندگان اوليه: حسن ميرباقري، محمد بيرانوند، مدير فيلمبرداري: عظيم جوانروح، تدوين‌گر: مهدي حسيني وند، چهره پردازي: عبدالله اسكندري، مسعود ولدبيگي و محقق تاريخ اسلام: حجت الاسلام رسول جعفريان.در مورد جزئیات سریال مختارنامه در ماه‌های پایانی ساخت این پروژه عظیم تاریخی، با رضا استادی، مسئول روابط عمومی این مجموعه گفت‌وگویی کرده‌ایم.وی درباره "مختارنامه" گفت: «اين سريال به روايت زندگی پر فراز و نشيب و قيام حماسی و قهرمانانه مختار ابوعبيد ثقفی ملقب به ابواسحاق می‌پردازد؛ به مدد تمامی اسناد و مدارک باقی مانده، اين مقطع جاودانۀ تاريخی، يادآور جنبشی فراگير و اثرگذار است که پس از حادثهۀ عاشورا به رهبری مختار شکل می‌گيرد و با قصاص اشقيا و قاتلين امام حسين(ع) و ياران مظلومش به پيروزی می‌رسد.»رضا استادی افزود: «در اين سريال، جوانی، ميانسالی و کهنسالی مختار به عنوان شخصیت محوری به تصوير کشيده می‌شود؛ داستان سريال از روزهای پايانی خلافت امام حسن(ع) آغاز و به زمان امامت امام حسين(ع) می‌رسد و وقايعی را که منجر به قيام محرم سال 61 قمری شد را دربرمی‌گيرد، به تعبيری از زمان حکومت معاويه تا حکومت عبدالملک مروان.»مسئول روابط عمومی مختارنامه بیان کرد: «زمانی که امام حسين(ع) به همراه خانواده و يارانش آمادۀ سفر به کوفه می‌شود، مختار و افراد قبيله‌اش زمينه‌های استقال با شکوه از امام را فراهم می‌کنند ولی عبيدالله زياد با هراس از موقعيت به وجود آمده و حسب دستور يزيدبن معاويه برای گرفتن بيعت از امام و در هم شکستن همراهی و مقاومت کوفيان به ويژه ياران مختار، او را به عنوان رهبر جنبش در کوفه دستگير و به همراه ديگر علويان فداکار به زندان می‌اندازد.»وی می افزاید: «بدين ترتيب مختار در تمامی روزهای منتهی به واقعه عاشورا با دلی دردمند و خشمی فروخورده در بند و زندان حاکم کوفه است؛ در اين ميان توطئهۀ بنی‌اميه برای قتل مختار به نتيجه نمی‌رسد و اين فرماندهۀ دلاور و زيرک با وساطت عبدالله بن عمر و به کارگيریِ ترفندی هوشمندانه از زندان آزاد شده و مدتی بعد با فراهم کردن نيروهای وفادار و شجاع، قيام سراسری و سرنوشت ساز خود را آغاز می‌کند و سرانجام موفق به تشکيل حکومتی عدالتخواه می‌شود و ... .»خیمه: پيشنهاد انجام چنين پروژه اي چگونه به داوود ميرباقري رسيد، در شرايطي كه ظاهرا شهرام اسدي نيز در حال كار بر روي چنين پروژه‌اي بوده است؟استادی: سال 1381 پس از تعطيلات نوروز، محمود فلاح تهیه کننده فعلی سریال مختارنامه، متن فيلمنامه "توابين، «فیلمنامه اولیه سریال "مختارنامه" را که در آن زمان محمد ابراهیم سلطانی فر نوشته بود» را براي مشاوره درباره‌ انتخاب كارگردان به داوود میرباقری ارائه كرد.میرباقری در آن زمان منتظر به نتيجه رسيدن فيلمنامه‌ سلمان فارسي بود؛ در آن زمان به میرباقری خبر داده شد که توليد "سلمان" بنا به گفته مسئولان سازمان فعلا مقدور نيست و براي راه اندازي اين پروژه، نياز به فرصت بيشتري است ولي در حال حاضر امكان توليد سريال "توابين" وجود دارد.به اين ترتيب، ساخت مجموعه "سلمان فارسي" كه بخش اول قرارداد نگارش و تحقيق آن نيز اجرا شده بود به آينده موكول شد و ساخت سریال "مختارنامه" در اولویت قرار گرفت.بد نیست به این نکته هم اشاره شود که حدود ده سال پیش از این مقطع ـ یعنی حول و حوش سال‌های 71 ـ که داوود میرباقری در حال ساخت سريال "امام علي(ع)" بود، محمد ابراهيم سلطاني فر نيز مشغول تحقيق براي نگارش فيلمنامه "توابین" بود.متن نوشته شده توسط سلطانی‌فر به لحاظ تاريخي كاملا مستند بود و اين مسئله فضاي تاريخي دوره مورد نظر را براي گروه سازنده قابل لمس كرد، اما فيلمنامه به جهت تفاوت‌هايي كه با معيارهاي ذهني میرباقری داشت، به بازنويسي اساسي نياز داشت.فيلمنامه‌ اين مجموعه سه بار توسط حسن ميرباقري، محمد بيرانوند و خود میرباقری بازنويسي شده است و متن فعلي تنها از جهت حوادث مستند تاريخي با متن قبلي مشترك است و از لحاظ دراماتيك، متن پخته‌تري است و به معيارهاي دراماتيكي هم كه میرباقری به آنها اعتقاد دارد، نزديك‌تر است.خیمه: آيا مانند ديگر كارهاي مذهبي، مختارنامه ابتدا به صورت فيلم پخش مي شود؟استادی: خیر. مختارنامه یک سریال داستانی است و از ابتدا به صورت سریال پخش خواهد شد و تا این لحظه تصمیمی درباره استخراج یک نسخه سینمایی از آن گرفته نشده است. خیمه: هزينه هاي اين سريال به غير از بودجه اختصاص یافته از سوی سيمافيلم را چه ارگان‌ها و يا مؤسساتي تقبل كرده اند؟استادی: تمام بودجه تولید این سریال از طریق سیما فیلم تامین شده است.خیمه: شروع مراحل پيش توليد و توليد اين سريال از چه زماني بوده است؟ پيش بيني اوليه شما براي پایان كار چه تاريخي بود؟ اكنون پايان مراحل فيلمبرداري كار را چه زماني ارزيابي مي كنيد؟ زمان پخش اين سريال كي خواهد بود؟استادی: آغاز نگارش فيلمنامه، مهر ماه 1381 بود که قصه سريال "مختارنامه" از زمان حكومت معاويه آغاز و تا حكومت عبدالملك مروان ادامه پیدا مي‌کند و در فاصله اين دو مقطع تاريخي، 16 سال از زندگي مختار ثقفي به تصوير كشيده مي‌شود. نگارش فيلمنامه اوليه سريال مختارنامه از ابتداي سال 81 آغاز شد. فيلم‌نامه اوليه توسط حسن ميرباقري و محمد بيرانوند نوشته شد و داوود ميرباقري نیز نگارش نهايي فيلم‌نامه را انجام داد. در طول نگارش متن، حجت‌الاسلام رسول جعفریان به عنوان محقق تاریخ اسلام در كنار نويسندگان فيلمنامه حضور داشته تا از نظر مستندات تاريخي و ديني، متن نهايي با واقعيت‌هاي تاريخي و ديني مطابقت داشته باشد. فيلمنامه اين سريال بعد از نگارش به تأييد علماي ديني نيز رسيده است. آغاز پيش توليد: فروردين 1382 آغاز فيلمبرداري: فروردين 1383 آغاز تدوين همزمان: خرداد 1384 تاريخ تقريبي پايان فيلمبرداري: آذر 1387 تاريخ تقريبي آغاز پخش: پاییز سال 1388خیمه: فيلمبرداري اين پروژه در چه مكان‌هايي انجام شد؟استادی: بخش عمده‌ای از سریال مختارنامه در دکورهای ساخته شده در منطقه احمدآباد مستوفی در جنوب غربی تهران مقابل دوربین رفته است. در این منطقه دکورهای شهر کوفه، مکه و مدائن ساخته شده است.بخش‌های مهمی از این سریال نیز در بیابان‌های اطراف کاشان، منطقه عشق آباد ورامین، شهر آبادان و مناطق اطراف آن، شهرستان شاهرود و مناطق اطراف آن و شهرک سینمایی دفاع مقدس مقابل دوربین رفته است.خیمه: آيا استفاده از تنها يك دوربين براي فيلمبرداري چنين پروژه اي، كار را دشوار نمي‌كند، در حاليكه در فيلمي مثل دوئل به طور همزمان 4 دوربين فيلمبرداري مي كردند؟استادی: در ساخت سریال تلویزیونی مختارنامه در هر جایی که نیاز بوده، بنا به تشخیص مدیر فیلمبرداری از دو یا سه دوربین استفاده شده است؛ ضمن آنکه فیلمبرداری یک فیلم سینمایی به شکل همزمان با چهار دوربین مسئله‌ای بی‌سابقه در سینما و تلویزیون ایران است! خیمه: آيا بخشهايي در فيلمنامه وجود داشته كه به دليل كمبود بودجه حذف شده باشد؟استادی: خیر؛ تا این لحظه از فیلمنامه مختارنامه هیچ صحنه‌ای حذف نشده است.خیمه: ميانگين تعداد هنروران چند نفراست؟استادی: تعداد بازيگر اصلی: بیش از 60 نفرتعداد بازيگر فرعی: بیش از 140 نفرتعداد سياهی لشكر: بیش از 2000 نفر تعداد نيروهای انسانی درگير در پروژه: بیش از 1430 نفرتعداد لوکيشن‌های داخلی و خارجی: بیش از 122 لوکيشنميزان ساخت دکور: 7 هکتار در زمينی به وسعت 24 هکتارمحل ساخت دکور: در تهران، احمد آباد مستوفیتعداد اسب مورد استفاده در پروژه: بیش از 80 رأس.خیمه: براي آهنگسازي اين سريال چه كسي مدنظر است؟ استادی: درباره ساخت موسیقی متن این سریال هنوز تصمیمی گرفته نشده است و تصمیم گیری درباره این بخش از کار به پایان ساخت سریال موکول شده است.خیمه: در مجموع، اين سريال در چند دقيقه تهيه مي‌شود؟ استادی: این سریال در بیش از چهل قسمت 50 دقیقه‌ای تهیه می‌شود. حاشیه‌های "مختارنامه"تاکنون بيشتر صحنه هاي مربوط به اين مجموعه فيلمبرداري شده و تنها 15 درصد اين پروژه 1500 دقيقه اي باقي مانده است. به منظور تسریع در پخش، كار تدوين مجموعه از ابتداي سال 1384 آغاز شده و به صورت همزمان صورت مي گيرد.از آنجا كه منابع و مدارك تصويري از آن زمان وجود ندارد، گريم‌ها به صورت ذهني و پس از مشورت با كارگردان طراحي شده است. ازآغاز فيلمبرداري اين سريال بيش از 220 بازيگر در لوكيشن‌هاي مختلف مقابل دوربين رفته‌اند كه حدود 200 بازيگر مرد و 20 بازيگر زن بوده‌اند.به طور ميانگين روزانه 100 تا 300 هنرور بومي نيز در كنار بازيگران اصلي اين سريال مقابل دوربين رفته اند؛ تعداد اين هنروران بسته به صحنه‌هاي مورد نياز كار، از 30 تا 100 هنرور در نوسان است و گاه به 600 هنرور هم مي‌رسد.به طور ميانگين هر روز بين 50 تا 60 نفر چهره‌پردازي مي شوند و هر روز براي 40 تا 50 نفر از اين هنروران ريش كامل نصب مي‌شود و در كل براي حدود 90 درصد بازيگران ريش و در مواردي مو بافته شده است.تنها براي فيلمبرداري سكانس هاي مربوط به اردوگاه نخيله، مساحتي حدود ده هكتار زمين خاكبرداری و آماده سازی، چهار پل بر روي رودخانه هاي كوچك ساخته و 120 چادر برپا شد. لوكيشن اردو گاه نظامي نخيله در حاشیه رودخانه بهمنشیر در جنوب بود.فيلمبرداري سريال "مختارنامه" چندين بار به دليل نبود اعتبار مالي از سوي سيمافيلم، بيماري كارگردان، مشاركت كارگردان در ساخت برنامه هاي تبليغاتي انتخابات رياست جمهوري و آماده سازي دكورهاي شهر و دارالعماره متوقف شد.هنگامي كه خبر ساخت مختارنامه توسط ميرباقري اعلام شد، شهرام اسدي نيز مشغول آماده سازي سريالي با همين عنوان و موضوع بود!به اعتقاد دست اندركاران توليد اين سريال، مختارنامه يكي از عظيم ترين و فاخرترين پروژه هاي ايران و خاورميانه است كه از نظر ابعاد اجرايي و مالي نظير ندارد.پس از آغاز به كار مجموعه مختارنامه، مسئولان سيما فيلم با تاكيد بر لزوم ثبت و مستند كردن تجارب پروژه هاي تاريخي، از راه اندازي پروژه‌اي براي مستند كردن تجارب سريال هاي تاريخي در حال ساخت سيما خبر دادند. پروژه‌اي پژوهشي با نام فرآيند توليد پروژه مختارنامه به گردآوري تجارب هنري سريال مختارنامه مي‌پردازد.اغلب تهيه‌کنندگاني که در سيمافيلم در حال تهيه سريال يا تله‌فيلمي هستند، از واريز شدن بودجه‌هاي کلان سيمافيلم به سريال مختارنامه و امتيازهايي که براي گروه توليد آن در نظر گرفته‌اند، شکايت دارند و معتقدند توجه بيش از حد به گروه توليد مختارنامه، آسيب‌هايي جدي به توليدات آنها وارد ساخته است.در ديدار عزت الله ضرغامي، رئيس سازمان صدا و سيما از اين پروژه، گروه توليد پيش‌بيني كرد فيلمبرداري اين سريال تا پاييز سال جاري تمام شود تا بعد از پايان فيلمبرداري، اين سريال در سال 1388 براي پخش آماده شود. ]]> ادب Mon, 24 Nov 2008 07:17:09 GMT http://deabel.org/vdch.-nxt23nqvftd2.html نشست پنجم شعر هیئت : شعر هیئت و شاخه‌های آن http://deabel.org/vdcevn8z.jh8fei9bbj.html شعر هیئت و شاخه‌های آنقاسم صرافانمقدمه«در عصر ائمه «مجلس و محفل» که در آن شاعران، که در آن هنگام مداح یا مادح گفته می‌شدند شعر می‌خواندند، وجود داشته است که به این محافل و مجالس، «هیئت» اطلاق نمی‌توان کرد. در حقیقت در گذشته ـ به‌ویژه عصر ائمه علیهم‌السلام ـ شاعران، مداح نامیده می‌شدند که امروز، نه هر شاعری مداح نامیده می‌شود و نه هر مداحی شاعر؛ هر چند شاعران مداح و مداحان شاعر در روزگار ما کم نیستند.پس، شعر شاعران گذشته را نمی‌توان شعر هیئت نامید، هر چند ممکن است برخی از آن سروده‌ها در هیئت مورد استفاده قرار گیرد؛ مثلاً شعر «محتشم کاشانی» شعر هیئت نیست؛ اما امروزه در هیئت از آن بهره می‌گیرند.» بدیهی است که بر اساس معیارهای مختلف می‌توان شاخه‌‌بندی‌های مختلفی را در شعر هیئت ارائه نمود. در این مقاله تلاش گردیده است تا بر اساس تعریف مشخص شده از شعر هیئت شاخه‌های مختلف آن مشخص و برای هر یک نمونه‌هایی ذکر گردد. تعریف شعر هیئت«شعر هیئت شعری است دینی و آیینی که در هیئت‌های مذهبی، در مناسبت‌های سوگ و سور توسط ذاکر و مداح و گاه شاعر عرضه و اجرا می‌شود، با این تعریف شعر هیئت را به دو شاخه می‌توان تقسیم کرد؛ شاخة نخست شعری است که با بهره‌گیری از لحن و صوت توسط مداح و ذاکر اجرا می‌شود که ممکن است این شعر را خود مداح و ذاکر سروده باشد؛ یعنی شاعر و مداح یکی باشند و شاخة دوم که تقریباً از دهة ۸۰ در محافل مذهبی و هیئت مرسوم و رایج شده است، شعری است که شاعر ـ بدون صوت و لحن ـ به شیوة قرائت شعر و شعرخوانی آن را عرضه می‌کند.با این توضیح شعر هیئت از شعر آیینی مجالس شعرخوانی، سطحی ممتازتر و شاعرانه‌تر دارد؛ هر چند شعر هیئت خود شاخه‌ای از همان شعر آیینی محسوب می‌شود.شعر هیئت در قالب‌های گوناگون مانند: غزل، قصیده، ترکیب‌بند، ترجیع‌بند، رباعی، دوبیتی، بحرطویل، مثنوی و ... سروده می‌شود و گسترة آن شامل مرثیه، مولودیه، نوحه، مناجات و نیایش و مناسبت‌ها و ستایش شخصیت‌های مذهبی و دینی می‌شود.» در بررسی‌های این نوشتار موضوع فقط شعر برای هیات (یعنی شعری که مخصوص هیات و با نیت استفاده در هیات سروده شده) نیست و شعر در هیات (شعری با ارتباط مستقیم یا غیر مستیقیم با اهل بیت ع که می‌تواند در هیات استفاده شود) را نیز شامل می‌شود.ملاک‌های تفکیک اشعار:تفکیک زمانی:زبان اشعار را از نظر قدمت می‌توان به سه دسته کهن، معاصر و نومعاصر تقسیم نمود. نمونه‌هایی برای هر کدام در زیر ذکر گردیده است:زبان کهن : بلند مرتبه شاهی ز صدر زین افتاد.... (مرحوم مقبل)باز این چه شورش است که در خلق عالم است ... (محتشم کاشانی)ای در سفینه دو جهان ناخدا علی / ممسوس در حقیقت ذات خدا علیدر بدر، بدر بدری و در قدر، قدر قدر / هم هل اتی ست مدح تو هم لا فتی علی(غلامرضا سازگار)زبان معاصر:نشسته ام بنویسم که بال یعنی تو / عروج کردن سمت کمال یعنی تو (لطیفیان)دیگر شکستن ندارد ، بال و پر کوچک من / میترسم از هم بپاشد ، این پیکر کوچک من (احمد علوی)مولای ما نمونه دیگر نداشته است / اعجاز خلقت است و برابر نداشته است (سید حمید برقعی)این پسر كیست؟ كه گل صورت از او دزدیده است / سیزده بار زمین، دور قدش گردیده است (حیدر منصوری)زبان نو معاصر(مدرن)در ساعتی شگفت، مکعّب شکست و بعد / مردی به جای قبله ی مردم نشست و بعدرکعـت شـد و نمـاز شد و حمـد و سوره شد / آمـد طلسم مسجدیان را شکست و بعد (رضا جعفری)نمره ي صندلی ام باز در آمد ، هشت است / ساعت رفتن من نیز به مشهد ، هشت است همه جا مضربی از هشت و به تخت اعداد / آنکه امروز نشسته است به مسند هشت استبین ما مردم ایران نود و نه درصد / عدد حاجتمان پنج نباشد ، هشت استهشتمین بیت رسیده است که تاکید کنم / بهترین ساعت پرواز به مشهد ، هشت است(مهدی رحیمی)تفکیک درونمایه‌ای:از نظر درونمایه‌ی اشعار هیات را می‌توان به سه بخش زیر تفکیک نمود.اشعار مرثیه:در این گونه شعرها، شاعر بیشتر به مصائب اهل بیت می‌پردازد. در حال حاضر بیشترین حجم شعر هیئت به این نوع اشعار اختصاص دارد. غالبا هدف این نوع شعر تحریک عواطف مخاطبین و ایجاد ارتباط عاطفی بین مخاطب و اهل بیت علیهم السلام از طریق اشک و اندوه است. انواع مرثیهبیان ضمنی (روضه‌ی پوشیده):در این شیوه روضه ها و مصائب اهل بیت در قابل نمادها و با اشاره و کنایه بیان می‌گردد. نمونه‌هایی زیر از این دستند:علی اکبر که جوشن داشت آن شد / تو که جوشن نداری وای بر من (رضا جعفری)تو خودت قاسمی و سر زده تقسیم شدی / دو هجا بودی و حالا دو هجا بیشتری ( علی اکبر لطیفیان)شاید تو خواستی غزلی را که نذر توست / اینگونه زخم خورده و بی سر بیاورم یک قطعه خواندی از سر نی، شاعرت شدم / آن قطعه را نشد به غزل دربیاورم ( حسن بیاتانی)می خواست تا ببوسد و برگیردش ز خاک / قرآن او، ورق ورق و پاره پاره بود (علی انسانی)عصای پیری بابا مقابلم نشِکن / توان بده به منِ ناتوان علی اکبرکنار جسم تو رسم جهان عوض شده است / نشسته پیر کنار جوان علی اکبر (عطیه سادات حجتی)رندان تشنه لب را آبی نمی‌دهد کس / گویی ولی شناسان رفتند از این ولایت (حافظ)بیان غیر مستقیم روضه‌های اهل بیت ع دارای مزایای زیر است:۱. بیشتر حفظ شدن حرمت۲. هنرمندانه (شاعرانه) تر شدن اثر۳. تاثیرگذاری عمیق تر و ماندگارترالبته این روش بیان مشکلاتی نیز دارد:۱. سختی سرایش آثار موفق از این دست۲. انس کمتر مخاطبین فعلی با این زبان۳. نیاز شاعر به تسلط و تجربه کافیبیان مستقیم (روضه مقتلی)در این شیوه مصائب اهل بیت ع به صورت مکشوف‌تر و با عنایت به متن مقاتل بیان می‌گرددخون گریه می کنند چرا نعل اسب ها / سخت است روضه ی تن در خون تپیده ات (جواد شرافت)تیر نگذاشت که یک جمله به آخر برسد / هیچ کس حدس نمی‌زد که چنین سر برسد (علیرضا لک)تا لاله گون شود کفنم بیشتر زدند / از قصد روی زخم تنم بیشتر زدندقبل از شروع ذکر رجز مشکلی نبود / گفتم که زاده ی حسنم بیشتر زدند ( عباس احمدی)من قاسمم مجتبی را نور عینم من حافظ پرچم سرخ حسینمغرق به خون گردیده همه اعضایم ببین عمو جان شکست استخوانهایمبنما نظاره عمو جان سوی میدان شد بدنم پایمال سم اسبان ( نوحه)بیان جزیی‌نگر (روضه فجیع)این شیوه غالبا با هدف تحریک عواطف دلسوزانه به کار گرفته می‌شود. شاعر در اینگونه شعرها قصد آن دارد تا با خاص و سخت جلوه دادن جراحات و مصائب حس ترحم مخاطب را برانگیزد. بنابراین ناخودآگاه جنبه جسمانی وجود مقدس اهل بیت ع بسیار پررنگ می‌شود تا مخاطب بتواند با درد و رنجها هم‌ذات پنداری کرده و برای اهل بیت هم مانند هر انسان مصیبت زده دیگری از سر ترحم اشکی بریزد. بدین ترتیب ویژ‌گی خاص مصائب اهل بیت که همانا مفاهیم عاشقانه، عارفانه و پرشکوه آنهاست کمرنگ می‌شود.همچنین بازسازی تصاویر جزئی از جراحات در ذهن مخاطب، ناخودآگاه شأن و تصویر نورانی و ملکوتی و با عظمت این ذوات مقدس را خدشه دار نموده و احتمال اینکه زبانِ حال‌ها موجب تضعیف و وهن گردد در اینگونه شعرها بسیار بیشتر می‌شود.نعل تازه چقدر سفت و زمخت است حسین / زیر پای سم اسبان بدنت چسبیدهبر سرت شانه زدی یا که عمودت زده اند / سر تو پهن شده شانه به سر چسبیدهبه زور ِ نيزه دهان تو وا شد و دیدم ...با خنجرش به روی گلو تا دوازده هی ضربه زد به سختی و آخر جداش کردمدحی:این نوع شعر که در مدح و توصیف اهل بیت ع است بیشتر شامل مولودی‌ها و وصفها و حماسه‌هایی است که به اوصاف کمال و جمال عرشی و فرشی اهل بیت ع می‌پردازد. شعر حماسی را هم می‌توان زیر مجموعه‌ای از شعر مدحی در نظر گرفت که به دلیل اهمیت و فضای ویژه آن، به صورت جداگانه به آن پرداخته‌ایمكس نيست اين چنين اسد بي بدل كه تو / كس نيست اين چنين همه علم و عمل كه تو ( محمد سهرابی)راه او سخت بود و آسان شد ، مرد ده ساله ای مسلمان شد / وپس از نام او خدا فرمود که علیه سلام بگذارند ( احمد علوی)زهرا اگر نبود خدا مظهری نداشت / توحید انعکاس نمایانتری نداشت ( لطیفیان)وقتش رسیده تا به تن قبله جان دهند / در قاب کعبه وجه خدا را نشان دهند (محسن عرب‌خالقی)حماسی:در این نوع شعر با زبانی شور انگیز و حماسی به بیان رشادت ها و عظمت‌های اهل بیت ع پرداخته ‌می‌شود:تیغ را بالا که بردی آسمان رنگش پرید / تا فرود آمد زمین خود را کمی پایین کشیدذوالفقار آنگونه با سرعت به هر کس خورده است/ مدتی مبهوت مانده تا بفهمد مرده است دسته ذوالفقار می‌داند قدرت دست شیر یعنی چه؟ / مرحب خیبری خبر دارد ضرب شست امیر یعنی چهتیغ با آن وزن در دستان تو مثل پر است / پر در آورده است حق دارد به دست حیدر است(قاسم صرافان)طوری ز چارچوب در قلعه کنده است / انگار قلعه هیچ زمان در نداشته است (حمید برقعی)تفکیک زبانی:شعر هیئت را می‌توان از نظر نوع زبان نیز به سه دسته تقسیم کرد.انجمنی:این نوع شعر بیشتر با استفاده از بیان نمادها و اشاره‌ها و بیان غیر مستقیم و پرهیز از بردن اسامی خاص در زلف چون کمندش ای دل مپیچ کانجا/ سرها بریده بینی بی جرم و بی جنایت (حافظ)بگذار که این باغ درش گم شده باشد / گل‌های ترش برگ و برش گم شده باشدجز چشم به راهی به چه دل خوش کند این باغ / گر قاصدک نامه برش گم شده باشدپیچیده شمیمت همه جا ای تن بی سر / چون شیشه عطری که درش گم شده باشد....(سعید بیابانکی)چه روزها که یک به یک غروب شد، نیآمدی / چه اشکها که در گلو، رسوب شد نیآمدیخلیل آتشین سخن، تبر به دوش بت شکن / خدای ما دوباره سنگ و چوب شد نیآمدیبرای ما که خسته ایم و دل شکسته ایم، نه / برای عده ای، ولی چه خوب شد نیآمدیتمام طول هفته را در انتظار جمعه ام / دوباره صبح، ظهر، نه، غروب شد نیآمدی(مهدی جهاندار)هیاتیتو آن دعای رسولی كه مستجاب شدی / برای خانه ی خورشید آفتاب شدییگانه دختر احمد شدن مراد نبود / برای ام ابیهایی انتخاب شدی ( علی اکبر لطیفیان)تو خودت خواسته ای دار و ندارم باشی/ کاش لطفی کنی و آخر کارم باشیقول دادی به همه پس به خدا می آیی / هر که یک بار بیاید تو سه جا می آیی (مجيد تال)سبکی:گونه‌ای دیگر از زبان شعر هیئت که می‌توان آن را زیر مجموعه زبان هیاتی هم حساب کرد، شعر سبکی است. که نوع مرثیه آنرا نوحه و شیوه مدحی آنرا مولودی می‌توان ‌نامند. شعر سبکی باید بیانی ساده، روان و خوش‌آهنگ داشته باشد. این نوع شعر اکثرا بر اساس ملودی (سبک) سروده می‌شود. ولی می‌تواند بدون ملودی هم در اوزان خوش‌آهنگ سروده و سپس بر روی آن سبک خوانش را ساخت. مرسوم ترین اشکال اجرای اشعار سبکی به شرح زیرند:زمینهواحدشورتکدودمهتفکیک منظری:عاطفی: بیان عاطفی یا حماسی با هدف بیشترین تاثیرگذاری بر احساسات مخاطبچقدر برتن تو پیرهن بزرگ شده؟! / تن تو آب شده یاکفن بزرگ شده؟! ( مهدی نظری)عارفانه: بیان نمادین عارفانه که دارای معانی عمیق در بطن شعر استبرای درددل تو مفید نیست کسی / وگرنه نامه برای مفید می آیدو حاجیان همه یک روز صبح می گویند: / چقدر بر تن کعبه سفید می آید (حسن بیاتانی)عاشقانه: بیان محبت آمیز و صمیمی و از نگاه عاشق به معشوقببند راه مرا با گشودن چشمت / به روی صید نباید که ذوالفقار کشید ( محمد سهرابیمن آمدم که تو را با سپاه و تیغ بگیرم / مرا به تیر نگاهی تو بی سپاه گرفتی (قاسم صرافان)عالمانه: بیان نظم گونه با اتکا بر روایات و واقعیتها با دخالت کمتر قوه خیال شاعرره توشه ي من ‌نيست به جز ‌حیر‌ا‌نی / جز ‌معصیت و جهالت و نادا‌نیشد آخر کار من، ولي دلگرمم / با لطف تو که ‌تُبدِ‌ئُ بِالاِحسا‌نِي ( یوسف رحیمی)تفکیک گویشی:گویش معیارگویش محاورهگویش محلیتفکیک سنی: بزرگسالکودک و نوجوانتفکیک موضوعی:هرموضوعی در شعر هیئت ویژگی‌های خاص خودش را دارد. حال و هوا و زبان و مضامین شعر تحت تاثیر مستقیم موضوع شعر هستند. به همین دلیل می‌توان تفاوتهای مشهودی را به عنوان مثال بین شعرهای عاشورایی و رضوی ع و یا اشعار فاطمی مشاهده نمود. حتی مختصات حاکم بر مرثیه‌های فاطمی س و عاشورایی نیز دارای تفاوتهایی است. شاخه‌های موضوع اصلی به همراه مهمترین کلید واژه‌های مرتبط آن در ادامه آمده است:اشعار مناجاتینجوا، بندگی، استغفار، ماه رمضاناشعار نبوینگاه جهانی، وحدت، قرآن، وحی، مکارم اخلاقاشعار علویحماسه، حکمت، ولایتاشعار فاطمیمقام زن، مظلومیت اهل بیت ع، دفاع از ولایت، عاطفه مادریاشعار عاشوراییپاکبازی، شهادت، صبر، مظلومیت اهل بیت، حماسهاشعار رضویرافت، کرامت، صمیمیت، ایرانی بودن، زیارتاشعار مهدویاجتماعی، انتقادی، انتظار، هجران، امام حی، منجیاشعار امامان غریبخطاب به همه اهل‌بیت سایر اشعار (امام زادگان، فرهنگ اهل بیت، حکمت و روایت، ادعیه، ماه رمضان، شهدا ... )تفکیک قالبیکلاسیکنیماییبحر طویلسپید و نثرشکسته ( متناسب با آهنگ)از اینجا/ صحنا رو / میزنم با مژه جارومستانه/ میچرخم / دور تو ضامن آهو!شاخه‌ بندی‌های شعر هیئتبر اساس اهمیت ملاکهای مشخص شده جهت شاخه بندی کامل اشعار هیات باید ترکیبی از دسته‌بندی‌های مختلف را بر اساس اهمیت و همچنین تعداد زیر دسته‌ها، ایجاد نمود. در شاخه بندی پیشنهادی اول که به نظر پرکاربرد تر نیز به نظر می رسد ملاک اصلی شاخه بندی معیارهای محتوای( درونمایه، موضوع و منظر) است.روش دوم که ملاک تفکیک زبانی است، روشی فرعی در شاخه بندی به نظر می‌رسد.شاخه‌بندی محتوایی  مرثیه  عاشورایی عاطفی عاشقانه فاطمیه سایر اهل بیت مدح عارفانه عاشقانه عالمانه حماسه مناجاتشاخه‌بندی زبانی (فرمی)  انجمنی معیار محاوره محلی هیاتی معیار محاوره محلی سبکی معیار محاوره محلیدر روش شاخه بندی می‌توان هر شعری را به زیر شاخه‌ مشخصی از درختواره انتساب داد ولی روش بر چسب گذاری که معمولا در فضای الکترونیک کاربرد دارد از این روش کامل تر به نظر می‌رسد. با انتساب برچسب های مختلف محتوایی و زبانی در دسته بندی‌های الکترونیک به راحتی و به صورت کامل می‌توان تعلق یک شعر را از جنبه‌های مختلف به هر دسته‌ای مشخص نمود و در جستجوها و آمارگیری‌ها از آن بهره گرفت.برچسب گذاری و آمار گیری از اشعاربا آمار گرفتن از یک مجموعه تصادفی از شعرهای معاصر و برچسب گذاری این آثار از نظر نوع، زبان و...، و با توجه به رابطه معنادار میان عرضه و تقاضا، می‌توان ارزیابی خوبی از واقعیتهای فضای شعر هیئت بدست آورد.درصد اشعار سروده شده با همه معیارهای مشخص شده زمانی، زبانی، محتوایی و ... می‌تواند بیانگر گرایش شعرای هر دوره به انواع مشخصی از شعر باشد.با انتخاب چندین جامعه آماری از سالهای قبل تا حال حاضر می‌توان روند حرکت شعر هیئت را رصد کرد و از همین روش می‌توان در پایش این تغییرات در آینده و ارزیابی اقدامات اصلاحی و برنامه‌های بهبود استفاده کرد.قاعدتا واحد شعری مورد نظر در برچسب گذاری کل ار است نه تک بیتها. به همین دلیل می‌توان بیتهای غالب کل اثر را ملاک گرفت و یا همزمان از دو برچسب مثلا حماسه و مرثیه برای یک شعر استفاده نمود.نمونه‌ای از جدول پیشنهادی جهت بر چسب گذاری هدفمند اشعار در زیر آمده است:شعر شاعر موضوع زمان درونمایه نوع مرثیه زبان منظر گویش قالبخون گریه می کنند چرا نعل اسب ها سید جواد شرافت عاشورایی معاصر مرثیه مستقیم ترکیبی عاطفی معیار غزلپرسشنامه پیشنهادی:استفاده از پرسشنامه و تحقیقات میدانی می‌تواند پایه خوبی جهت ارزیابی دقیقتری از نوع نگاه مخاطبین شعر هیئت از نظر ذهنی، ذوقی و معرفتی نسبت به انواع مختلف شعر باشد. این پرسشنامه ها می‌تواند به صورت دوره‌ای پس از اجرای راهکاری پیشنهادی مجددا مورد استفاده قرار گرفته و میزان بهبود احتمالی را مشخص سازد. سن: تحصیلات: محل تولد:۱. آیا به صورت مستمر در جلسات هیات شرکت می‌کنید؟۲. بیشتر به نوع خواندن کدام مداح علاقه مندید؟۳. بیشتر به شعر کدامیک از شعرای اهل بیت علاقه مندید؟۴. چقدر از شعرهایی که در هیاتها خوانده می‌شود راضی هستید؟۵. به چه نوع شعری بیشتر علاقه مندید؟ روضه □ مدح □ حماسه □۶. میزان علاقه خود به اشعار زیر را مشخص کنید از ۵- الی ۵یک نمونه کهن یک نمونه معاصر یک نمونه نو معاصر یک نمونه حماسی یک نمونه مدحی یک نمونه روضه‌ای یک نمونه انجمنی یک نمونه هیاتی یک نمونه ترکیبی یک نمونه عاطفی یک نمونه عارفانه یک نمونه عالمانه ۷. یک یا چند مورد از شعرهایی که بیشترین تاثیر را بر روی شما داشته است بنویسید:جدول ارتباطی مخاطبین با انواع شعربا کمک این جداول می‌توان ارتباط میان انواع مختلف اشعار موجود در هیات را با انواع مخاطبین تعریف و در تحلیل فضای شعر هیئت از آن استفاده نمود. نمونه ای از این جداول ارتباطی در ادامه آمده است. بجای علامت * به معنای کاملا مرتبط و علامت + به معنای نسبتا مرتبط، می‌توان از وزن عددی یا درصد نیز استفاده نمود.راه بدست آوردن دقیقتر میزان ارتباط هر سطر و ستون استفاده از پرسشنامه و تحقیقات میدانی است.سن مخاطب تفکیک زمانی تفکیک درونمایه‌ای تفکیک زبانی تفکیک منظری¬ کهنسال میانسال جوان کهن معاصر نو معاصر حماسی مدحی روضه‌ای انجمنی هیاتی سبکی عاطفی عارفانه عالمانهکهنسال * + * * + * + +میانسال * + + * * * * + جوان + * * * * + * * * کهن * * + + + * * +معاصر + + + * * * + + + نو معاصر * + * * * * * * حماسی * + * + * + مدحی + + * + + * * * * * * +روضه‌ای * * * + * * * + * انجمنی + + * * * + هیاتی * * * * * * * * * * + سبکی + * * + * + * + * + عاطفی * * * + * * * * + * * عارفانه + + * + + * + + عالمانه + + + ویژگی‌های شناخته شده در شعر هیئتموارد زیر مبتنی بر تجربیات و مشاهدات نویسنده است و با استفاده از پرسشنامه و مطالعات میدانی می‌توان میزان وقوع هر آسیب را به صورت دقیقتری تخمین زد. گرایش به روضه‌های شدید و فاشگرایش به روضه‌های ابداعیگرایش به مبالغه در مدح و حماسهفراوانی اشعار ساده (عاطفی) نسبت به شعرهای عمیق (عارفانه، عاشقانه و عالمانه)فراوانی مرثیه نسبت به حماسه در اشعاراشتباه گرفتن تعریف سادگی و روانی شعر هیئت با غیر ادبی بودن آنپژوهش‌های تکمیلی پیشنهادیدریافت اطلاعات میدانی از طریق پرسشنامه برچسب گذاری و دسته‌بندی اشعار هیات در بازه‌های زمانی مختلفتحلیل داده‌های آماری بدست آمدهجمع آوری نمونه‌های اولیه موفق و ناموفق شعری در هر حوزهتعیین شاخصهای نقد و ملاکهای ارزشگذاری برای انواع شاخه‌های شعر هیئتمنابع۱. مقاله "شعر هیئت، تعریف، ویژگی‌ها، ابعاد و قالب‌ها" ، محمدرضا سنگری، پایگاه وب بنیاد دعبل خزاعی، ۱۳۹۲.۲. پایگاه‌های اینترنتی اشعار اهل بیت. ]]> ادب Thu, 19 Sep 2013 13:55:34 GMT http://deabel.org/vdcevn8z.jh8fei9bbj.html مقتل خوانی سنت فراموش شده ای است که این روزها همه توصیه به آن می کنند http://deabel.org/vdca.in6k49n0m5k14.html  مقتل‎خوانی، مناقب خوانی، پرده‎خوانی، شبیه خوانی، روضه‎خوانی و...؛ این اصطلاحات، همه شان به ماه محرم مربوط هستند؛ اصطلاحاتی که احتمالا حالا جز آخری، بیشتر افراد معنایشان را نمی‎دانند. شبیه خوانی که همان تعزیه است؛ کسی «شبیه» یکی از شخصیت‎های کربلا می شود و تعزیه را اجرا می‎کند. پرده‎خوانی هم شبیه نقالی است؛ یعنی شرح وقایع کربلا از روی پرده‎های نقاشی شده از این ماجرا. مناقب خوانی، به خواندن اشعاری در مناقب امام حسین(ع) و اصحابش گفته می‎شود و بالاخره مقتل خوانی، خواندن از روی کتاب‎های «مقتل» است؛ کاری که قبلا به جای مداحی انجام می‎شد و حالا جایش را روضه‎خوانی، یعنی خواندن از روی یک مقتل خاص، (کتاب روضه الشهداء) گرفته. مقتل به معنای قتلگاه و محل کشتن است اما توی فرهنگ ما، لفظ «مقتل» در مورد کتابهایی به کار می‎رود که یک حادثه خونین را شرح بدهد و منجر به قتل شخصیتی شده باشد و معروف‎ترین این حوادث هم که ماجرای کربلا و شهادت امام حسین(ع) است. این جوری است که در برابر 4 «مقتل امیرالمومنین(ع)»، بیشتر از 70 مقتل امام حسین(ع) داریم. چرا مقتل نوشته شده؟ و چرا این همه مقتل نوشته شده؟ احتمالا این سوالی است که بعد از خواندن پارگراف بالا به ذهنتان رسیده. یک کم فکر کنید، جوابش هم به ذهنتان می‎رسد. اولا حادثه کربلا و شهادت نوه پیامبر(ص)، فقط 50 سال بعد از رحلت آن حضرت به خودی خود آن قدر عجیب و باور نکردنی بوده که مردم بخواهند درباره جزئیات‎اش بدانند، ثانیا این واقعه برای شیعیان اهمیت بسیار داشته و دارد و امامان شیعه(ع) تأکید بسیاری در مورد آن کرده‎اند. سومین دلیل این تعداد بالای مقتل هم به ممانعت‎های بنی‎امیه برای جلوگیری از انتشار اخبار عاشورا بر می‎گردد. مثل همیشه، ممنوعیت نتیجه عکس داده و شیعیان به جای حرف زدن درباره عاشورا ـ که موجب آزار و اذیتشان می‎شد ـ درباره آن، پنهانی نوشته‎اند. حالا اگر نمی شده درباره واقعه عاشورا حرف زد، چطور این مقتل‎ها را نوشته‎اند و این روایت‎های موجود از کجا آمده‎اند؟ راویان حادثه کربلا 3 گروه هستند؛ گروه اول خود خانواده امام حسین(ع) هستند که حضرت، آنها را همراه خود به کربلا برد تا بعدها و در آن دوره خفقان، ماجرا را به گوش دیگران برسانند. از میان اهل بیت(ع)، امام سجاد(ع) بیشتر از دیگران در این باره روشنگری کردند. گروه دوم از راویان عاشورا، خود دشمنان بوده‎اند. وقتی که ابن زیاد می‎خواسته به لشکریانش جایزه بدهد، هر کسی اعلام می‎کرده من چه کار کردم و چه کسی را کشتم؛ در قیام مختار، وقتی نوبت انتقام از قاتلان شهدای کربلا شده، دوباره این حرفها تکرار شد. یکی دو نفر از راویان هم کسانی هستند که در آن روز در زمره دشمنان امام حسین(ع) بودند و بعدا توبه کردند و برای جبران، ماجرا را این طرف و آن طرف نقل می‎کردند. گروه سوم از منابع کتابهای مقتل هم آن دسته از شیعیان و دوستداران امام حسین(ع) هستند که نتوانستند در روز عاشورا امام را همراهی کنند. یکی از این افراد، اصبغ بن نباته بود؛ او یکی از اصحاب خاص امام علی(ع) بود که در صفین برای امام جنگید و در آخرین لحظات عمر امام(ع) هم بر بالین او بود. او در زمان عاشورا، در زندان به سر می برد. اولین مقتل را همین اصبغ بن نباته(درگذشت 64 ق) نوشت. از مقتل اصبغ بن نباته، امروزی چیزی به جا نمانده، اما بعد از او هم کار مقتل نگاری زیر نظر امامان(ع) ادامه پیدا کرد؛ از جمله کسی به نام لوط بن یحیی و معروف به ابومخنف(درگذشت 157ق) از اصحاب امام صادق(ع) زیر نظر خود امام، مقتلیل را تهیه کرد که هر چند از اصل آن کتاب هم چیزی به جا نمانده اما مورخان بزرگی مثل طبری(درگذشت 310 ق)، یعقوبی(درگذشت 323ق)، مسعودی(درگذشت345ق) و ابن اثیر (درگذشت630ق) مطالب مقتل او را در کتاب خودشان نقل کرده‎اند و این مقتل از طریق کتاب‎های ایشان به ما رسیده است. «حسین تشنه گشت. خود را به رود فرات رساند و خواست آبی بنوشد. حسین بن نمیر تیری بر او افکند که بر دهانش فرود آمد و آن را لبالب از خون ساخت. او خون دهان با دست می‎گرفت و بر آسمان می‎افشاند. آن گاه ستایش و سپاس خدا به جای آورد و گفت: خدایا، من شکوه به درگاه تو می‎آورم که بر سر فرزند پیامبرت چه می‎آورند!» همین. مطالب مقتل‎های قدیمی به همین سادگی هستند. نه شعری در کار هست، نه زبان حالی، نه توصیفی و نه هیچ چیز دیگر؛ درست همان طور که امروز در کلاس‎های داستان نویسی توصیه می‎کنند. کار مقتل نگاری در قرن‎های بعدی هم ادامه پیدا کرد و حتی علمای بزرگی مثل سید بن طاووس، علامه حلی یا شیخ صدوق( یا همان ابن بابویه خودمان که مزارش در ری معروف است) هم مقتل نوشته‎اند. اما همه مقتل‎هایی که نوشته می‎شد، به زبان عربی بود. یکی از مهمترین اتفاقات در حوزه مقتل نویسی، وقتی پیش آمد که ملا حسین کاشفی سبزواری(متوفی 910 ق)، اولین مقتل به زبان فارسی را نوشت. کاشفی سبزواری، معاصر جامی بود؛ منبرهای معروفی داست و در به اصطلاح «اشک گرفتن» از مردم استاد بود. سلطان حسین بایقرا ـ یکی از امیرن تیموری ـ از او خواست مقتلی به زبان فارسی بنویسد تا فارسی زبان‎ها هم بتوانند راحت مقتل بخوانند و ملا حسین کاشفی، «روضه الشهدا» را نوشت؛ کتابی که به خاطر نبود مقتل فارسی، نثر آهنگین خود کتاب و نیز حمایت دربار، بلافاصله در سرتاسر ایران رواج پیدا کرد و حتی باعث شد به همه مجالس عزاداری امام حسین(ع) «روضه خوانی» بگویند. تا قبل از «روضه الشهداء» مقتل‎نویس‎ها به خودشان اجازه دخل و تصرف در متن روایت اصلی را نمی‎دادند؛ روایت‎ها همه ساده بود، بدون تشبیه و توصیف اما در روضه الشهداء»، بخش‎هایی که نویسنده با عنوان «زبان حال حضرت...» اضافه کرده بود، کاملا خارج از متن اصلی بودند و همین، باب چیزی را باز کرد که امروزه به آن «تحریفات عاشورا» می‎گوییم. در دوره صفویه، کتاب‎های متعددی به تقلید از «روضه الشهدا» نوشته شد که بیشترشان دارای منابع جعلی و روایات بی‎پایه و اساس بودند. اوج این کتابها را فاضل دربندی (متوفی 1286قمری) نوشت با عنوان «اکسیر العبادات فی اسرار الشهادات». این فاضل دربندی که رسم قمه‎زدن را هم او باب کرده بود، چیزهای بسیار عجیبی در کتابش آورده؛ مثل اینکه روز عاشورا از نظر زمانی طولانی تر از روزهای معمولی بوده یا یک جن به یاری امام حسین(ع) آمده یا اینکه امام حسین(ع) در آن روز 300 هزار نفر را خودش کشته است(شهید مطهری در «حماسه حسینی»، جلد 3 آورده است: «من حساب کردم اگر فرض کنیم شمشیر مرتب بیاید پایین و در هر ثانیه یک نفر کشته شود، کشتن 300 هزار نفر، 83 ساعت و 20 دقیقه وقت می‎خواهد»!) اولین کسی که نسبت به تحریفات مقاتل جدید موضع گرفت، امیرکبیر بود که در زمان صدارتش، خواندن «اسرار الشهادات» در مجالس روضه راممنوع کرد. سید جمال الدین اسدآبادی هم دست به نگارش مقتل جدیدی زد. حتی پسر عباس میرزا هم مقتلی خالی از خرافات نوشت. شیخ عباس قمی(متوفی 1359ق) ـ گردآورنده مفاتیح ـ «نفس المهموم را نوشت. این سالها هم که مدام از مداح‎ها خواسته می‎شود دوباره از روی مقتل بخوانند؛ از روی مقاتل معتبر قدیم. احسان رضایی ]]> ادب Wed, 30 Apr 2008 07:57:00 GMT http://deabel.org/vdca.in6k49n0m5k14.html 100 اثر ادبی به كنگره شعر عاشورايی اردبيل رسيد http://deabel.org/vdcg.t9wrak93xpr4a.html به گزارش خیمه، آثار رسيده به دبيرخانه كنگره شامل 10 مقاله با موضوعاتی پيرامون آثار و بركات قيام عاشورا، درس‌های عاشورا، بايسته‌های حرفۀ مداحی، شئون مناسبت‌ها و آسيب‌شناسی مراسم مذهبی و ويژگی‌های شعر آيينی آذربايجان است. در بخش شعر نيز بيش از 90 اثر ادبی در قالب مقتل، مديحه، پيام‌های عاشورا، عدالت‌طلبی، رويداها و سير تاريخی قيام و نهضت تاريخی عاشورا به دبيرخانه رسيده‌است. اين كنگره ادبی به منظور زمينه‌سازی جهت شناسايی، سازماندهی و جذب استعدادهای نهفته در عرصه ادبيات آيينی، فرهنگ‌سازی، آگاهی و شناساندن آسيب‌ها در عزاداری و شادمانی معصومين(ع) برگزار می‌شود.كنگره شعر عاشورايی به همت اداره كل تبليغات اسلامی اردبيل دهم آذرماه سال‌جاری در اين استان و هشت استان آذربايجان‌شرقی، اصفهان، تهران، خراسان رضوی، خوزستان، فارس، قم و مازندران برگزار می‌شود. علاقه‌مندان به شركت در اين كنگره می‌توانند آثار ادبی خود را در قالب شعر، نثر و مقاله تا هفته اول آذرماه به دبيرخانه كنگره واقع در اداره‌كل تبليغات اسلامی اردبيل ارسال كنند. ]]> ادب Wed, 12 Nov 2008 05:24:00 GMT http://deabel.org/vdcg.t9wrak93xpr4a.html شعر عاشورايي بايد مبرا از هرگونه سستي باشد http://deabel.org/vdcb.0bsurhb8wiupr.html به گزارش خیمه، عارف علوي در مراسم اختتاميه كنگره شعر عاشورايي با عنوان حنجره‌هاي سرخ در شهرستان الیگودرز افزود: «زبان شعر زباني است كه معجزه آسا در دلها اثر مي‌گذارد و زبان شعر بايد زبان حماسه و عرفان باشد.»وي تصریح کرد: «قيام عاشورا براي خيلي از انقلابيون آزاده دنيا الگو بوده و نه تنها شيعه و شعراي شيعه راجع به عاشورا شعر سروده‌اند بلكه اهل سنت هم پيرامون عاشورا شعر سروده‌اند و رمز ماندگاري قيام عاشورا اشعار است كه پيرامون آن سروده شده است.» علي رحماني، نماينده مردم اليگودرز در مجلس شوراي اسلامي نيز در اين مراسم در خصوص الگوگيري مبارزان و مجاهدان از قيام عاشورا بیان کرد: «نمونه بارز اين الگو گيري نظام مقدس جمهوري اسلامي كه حكومت ستمشاهي را به زير كشيد و آزادي و آزادگي را براي ملت عزيز ايران به ارمغان آورد و ملت مبارز و مجاهد غزه كه با استقامت تمام در مقابل استكبار و رژيم غاصب صهيونيستي مقاومت كرد.»در اين كنگره 28 اثر برگزيده از 16 استان كشور قرائت شد و در پايان به شعراي برگزيده هدايايي اهدا شد. ]]> ادب Sat, 31 Jan 2009 07:17:51 GMT http://deabel.org/vdcb.0bsurhb8wiupr.html نخستین سوگواره سراسري تعزيه در كرمان برگزار مي‌شود http://deabel.org/vdcd.90f2yt0j5a26y.html به گزارش خیمه، عباس سالاري گفت: شناسايي، هدايت و حمايت از گروههاي تعزيه، پالايش تحريف از تعزيه و ايجاد بستري مناسب جهت تبادل تجربيات گروههاي تعزيه از اهداف مهم برگزاري اين سوگواره است. وي ادامه داد: هشت گروه تعزيه از استان كرمان به همراه پنج گروه از استانهاي مركزي، قم، قزوين، اصفهان و شهرستان تفرش در نخستين سوگواره سراسري تعزيه شركت دارند. او گفت: ملاك انتخاب استانها در اين سوگواره بر اساس خاستگاه تعزيه در استانها و اجراي گروههاي نمايش تعزيه مي‌باشد. وي افزود: در پايان، برگزيدگان رشته‌هاي موافق‌خواني، موازي‌خواني و مخالف خواني معرفي مي‌شوند. او برگزاري نمايشگاه نقاشي عاشورايي را از برنامه‌هاي جانبي اين سوگواره عنوان كرد. رييس حوزه هنري كرمان همچنين با اشاره به كمبود اعتبار امسال اين حوزه گفت: بسياري از بخشهاي اين سوگواره مانند چاپ كتاب و بخش پژوهشي به دليل كمبود اعتبار مالي مورد حذف قرار گرفتند. وي افزود: استان كرمان در برگزاري سوگواره تعزيه‌داراي سابقه ‪ ۱۵‬ساله دارد. بنا بر گزارش ایرنا، نخستين سوگواره سراسري تعزيه از ‪ ۱۴‬تا ‪ ۱۸‬خرداد ماه آتي به ميزباني كرمان و با حضور ‪ ۱۳‬گروه تعزيه برگزار خواهد شد.‬ ]]> ادب Wed, 21 May 2008 13:49:25 GMT http://deabel.org/vdcd.90f2yt0j5a26y.html جشنواره فيلم كوتاه «رحمت» از 24 آذر آغاز مي‌شود http://deabel.org/vdcg.39trak9znpr4a.html به گزارش خیمه، سومين جشنواره بين‌المللي فيلم كوتاه «رحمت» در سه بخش موضوعي، آزاد و بخش ويژه سي‌امين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي برگزار مي‌شود. این جشنواره با هدف معرفی ابعاد شخصیتی پیامب(ص) در قالب تصویر و شناسایی توانمندی های جهان اسلام برگزار می شود. جشنواره فيلم كوتاه «رحمت» که در قالب‌هاي مستند، داستاني، پويانمايي و نماهنگ ارايه اثر می‌کند، موضوع‌هایی همچون جلوه‌های رفتار و اخلاق سیره نبوی در زندگی انسان معاصر، نفس معنویت واعتقادات دینی دربهبود روابط انسانی، نقش وحدت آفرین پیامبر(ص) در زندگی مسلمانان را محور خود قرار داده است.11 كشور شامل آذربايجان، آلمان، استراليا، آمريكا، افغانستان، برزيل، تركيه، كانادا، فرانسه و هندوستان با ارائه بيش از 600 اثر در این جشنواره شرکت کرده‌اند. ]]> ادب Wed, 10 Dec 2008 11:17:16 GMT http://deabel.org/vdcg.39trak9znpr4a.html